TCMB, geçen hafta piyasaya yaklaşık 7 milyar dolar döviz satışı gerçekleştirdi. Banka yetkilililerin Reuters'a aktardığı hesaplamalara göre satışın neredeyse tamamı, CHP yönetiminin mahkeme kararıyla değiştiği perşembe günü yapılan işlemlerden oluştu. Bu tutarın yaklaşık 3 milyar doları doğrudan karar sonrası saatlere denk geldi.
Satışların kalan kısmı, İran kaynaklı jeopolitik gerilimin piyasada yarattığı tedirginlikle ilişkilendirildi. İki ayrı kaynağa dayanan hesaplamalar, TCMB'nin haftalık döviz müdahalesinin son aylardaki en sert seviyelerden birine çıktığını gösterdi.
Net rezervde sert düşüş
TCMB'nin net rezervi geçen hafta 5 milyar dolar azalışla 47 milyar dolara indi. Swap hariç net rezerv 8,5 milyar dolar azalarak 29 milyar dolara, altın ve dövizden oluşan toplam rezerv ise yine 8,5 milyar dolar gerileyerek 160 milyar dolara geriledi.
Hesaplamalar TCMB'nin öncü verilerinden yapılırken, resmi haftalık rezerv açıklamasının bayram tatili sonrasında yayımlanması bekleniyor. Bu yıl ocak sonunda 218 milyar dolar düzeyinde bulunan toplam rezervlerin son dört ayda yaklaşık 58 milyar dolar erimesi, bilanço tarafındaki baskının kademeli değil dalgalı bir patikada ilerlediğine işaret ediyor.
Tarihsel benzerlik ve sürdürülebilirlik sorgusu
Mart 2024'te benzer bir siyasi gerilim döneminde TCMB'nin haftalık döviz satışları da 7-10 milyar dolar bandına ulaşmış, ardından gelen sıkı para politikası adımlarıyla rezervlerin yeniden inşası sağlanmıştı. Mevcut tablodaki temel fark, bu kez rezerv erimesinin hem jeopolitik hem iç siyaset kaynaklı çift katmanlı şokla eş zamanlı yaşanması.
Piyasa katılımcıları, TCMB'nin döviz satış kapasitesinin ne kadar süre bu hızda sürdürülebileceğini sorgularken; net rezervdeki düşüşün, faiz patikası ve TL volatilitesi üzerindeki etkisi yakından izleniyor.
Rasyolar, müdahale maliyetinin para politikası esnekliğini ne ölçüde sınırlayacağını netleştiriyor.
ANALİZ:
TCMB'nin tek haftada 7 milyar dolar satışla net rezervi 47 milyar dolara indirmesi, makro denge açısından önemli bir eşik. Piyasa konsensüsü "geçici siyasi şok, hızlı normalleşme" tarafında konumlanırken, Endeks24 Analiz Masası swap hariç net rezervin 29 milyar dolara gerilemesinin yapısal bir kırılma sinyali taşıdığı görüşünde. Fark, swap düzeltilmiş rezervin döviz yükümlülüklerini karşılama oranındaki bozulmadan kaynaklanıyor. Bu görünüm, faiz indirim takviminin ertelenmesi ve TL'de volatilite priminin yükselmesi riskini öne çıkarıyor.
Makro ve sektör bağlamı — Toplam rezervler ocak sonundan bu yana yaklaşık yüzde 27 erimiş durumda. Aynı dönemde gelişen ülke (EM) emsallerinde — Brezilya, Hindistan, Endonezya — rezerv hareketleri yatay ya da pozitif seyretti. Bu ayrışma, Türkiye'nin EM risk priminde göreli kötüleşme yaratan başlıca faktör. TCMB'nin politika faizi koridorunda indirim beklentisi son haftalarda öne çekilmişken, mevcut rezerv tablosu bu beklentinin geri itilmesine zemin hazırlıyor.
Metrik Türkiye EM ortalaması Toplam rezerv (mlr $) 160 — 4 aylık değişim -%27 ±%2 Swap hariç net rezerv (mlr $) 29 — CDS 5Y (yaklaşık) yüksek bant orta bant Operasyonel ve finansal görünüm — Swap hariç net rezervin 29 milyar dolar seviyesi, kısa vadeli dış borç servis kapasitesi açısından kritik eşik bölgesine yaklaşıyor. IMF metodolojisindeki Geniş Ölçekli Rezerv Yeterlilik (ARA) endeksinde Türkiye'nin halihazırda alt sınıra yakın seyrettiği biliniyor; mevcut erime bu konumu daha da sıkılaştırıyor. Bankacılık sektörü açısından döviz likidite koşulları, TL mevduata geçiş ivmesi ve KKM çözülme hızı önümüzdeki haftaların kilit operasyonel göstergeleri olacak.
Politika ve piyasa fiyatlaması — Endeks24'ün baz senaryosunda TCMB'nin önümüzdeki dönemde faiz indirim adımlarını yavaşlatması, gerekirse ek sıkılaştırıcı makroihtiyati önlemlere başvurması olası görülüyor. Tahvil piyasasında uzun vadeli getiri eğrisinin dikleşme eğilimi, faiz patikası belirsizliğinin fiyatlanmaya başladığına işaret ediyor. BİST tarafında bankacılık endeksinin göreli performansı, rezerv görünümünün öz kaynak maliyetine yansımasını ölçen en hassas barometre konumunda.
Senaryo ve risk dengesi
Ana senaryo (%55): Rezerv erimesi önümüzdeki iki haftada yavaşlar, TCMB sözel yönlendirmeyle TL'yi dengeler; faiz indirim takvimi 1-2 ay ertelenir.
Olumlu senaryo (%20): Jeopolitik gerilim yumuşar, iç siyaset normalleşir; rezervler kademeli yeniden inşa sürecine girer, EM risk primi gerilemesinden Türkiye varlıkları olumlu ayrışır.
Olumsuz senaryo (%25): Rezerv erimesi sürer, swap hariç net rezerv 20 milyar doların altına yaklaşır; sermaye kontrolü tartışmaları ve faiz artırımı baskısı belirginleşir.
Görünüm ve izleme — Kısa vadede TCMB'nin haftalık öncü rezerv verisi, USD/TRY'de gerçekleşen-örtük volatilite makası ve 5 yıllık CDS primi öncelikli izleme göstergeleri. Orta vadede swap hariç net rezervin 35 milyar dolar eşiğinin üzerine geri dönüp dönemediği, para politikası güvenilirliği açısından belirleyici olacak. Konsensüs "hızlı toparlanma" beklerken, Endeks24 toparlanmanın zaman ve maliyet bakımından piyasa fiyatlamasından daha yüklü olacağı görüşünde.
ENDEKS24 ANALİZ MASASIŞeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. https://www.endeks24.com/analiz-ve-arastirma-kurulu
Yasal Uyarı: Yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; lisanslı aracı kurumlara başvurulması önerilir.
