Türkiye'nin nükleer enerji programında asıl sınav, kurulan santralin megavatında değil, o santralin arkasında gelişen yerli sanayide veriliyor. İstanbul'da bugün başlayan 12. Nükleer Santraller Zirvesi'nde öne çıkan başlıklardan biri de buydu: nükleer projelerde görev alabilecek Türk firmalarını tek çatı altında toplayan Nükleer Enerji Tedarikçi Bilgi Sistemi NETBİS. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın hayata geçirdiği sistem, firmaların üretim kabiliyetini, kalite yetkinliğini ve teknik kapasitesini doğrulanmış bir tedarikçi havuzunda buluşturuyor. Böylece nükleer projelerde "bu işi kim yapabilir" sorusunun yanıtı, kayıt altına alınmış ulusal bir envantere bağlanıyor.
NETBİS nasıl bir köprü kuruyor
Nükleer sanayide yerlileşmenin kalıcı başarıya dönüşmesi, belgelenmiş ve izlenebilir bir tedarikçi ağına bağlı. Ankara Sanayi Odası bu ağı, 2017'de kurduğu Türkiye'nin ilk nükleer sanayi kümelenmesi NÜKSAK ile inşa ediyor. NETBİS ise bu ağı görünür, erişilebilir ve yönetilebilir kılan bilgi altyapısı işlevi görüyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın kümelenmeyi beş yıl daha desteklemesi, sürecin kurumsal bir zemine oturduğunu gösteriyor.
Akkuyu'da yerlileşme nereye geldi
Türkiye nükleer enerjiyle Akkuyu Nükleer Güç Santrali üzerinden tanıştı ve bu proje, yerli sanayinin nükleer kalite standartlarına uyum sağlayabileceğini ortaya koydu. ASO Başkanı Seyit Ardıç'a göre Akkuyu'da yerlileşme oranı yüzde 55'e yaklaştı; bu eşik, yüzlerce yerli firmanın yüksek mühendislik disiplinine ve sıkı kalite süreçlerine uyum iradesinin göstergesi. Ancak Ardıç, bu potansiyelin kendiliğinden katma değere dönüşmediği uyarısını da yapıyor.
Yerli katkıyı tesadüfe bırakırsak, ikinci santralimiz de büyük ölçüde bir ithalat kalemine dönüşür.
Seyit Ardıç, ASO BaşkanıSıradaki sınav neden Sinop
Sinop, Türkiye'nin planladığı ikinci nükleer santral ve yerlileşme tartışmasının asıl sınav alanı. Ardıç'a göre sistematik bir yaklaşım benimsenirse Sinop, enerji kapasitesini artıran bir yatırımın ötesine geçerek Türk sanayisinin teknoloji üretme gücünü büyüten bir dönüşüm projesine evrilebilir. Yol haritası Sinop ile sınırlı değil: Trakya'da planlanan santral ve küçük modüler reaktörlerle birlikte 2050'de 20 gigavat nükleer kurulu güç, bunun en az 5 gigavatı SMR ve 2053 net sıfır emisyon hedefi tabloyu tamamlıyor.
Ardıç, nükleer sanayinin en yüksek kalite ve sertifikasyon kültürünü zorunlu kıldığını, bu eşiği aşan bir sanayinin aynı yetkinliği savunmadan havacılığa, otomotivden sağlığa kadar taşıyabileceğini vurguluyor. Bu okumayla NETBİS ve NÜKSAK, yerli tedarik zincirini tek bir santralin ötesinde kalıcı kılmanın aracı olarak konumlanıyor.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
