İran, Bağdat’ın tekrarlanan taleplerinin ardından bazı Irak petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verdi. Irak yönetimi, petrol taşıyan gemilerin son günlerde boğazdan geçişinin kolaylaştırıldığını ve Tahran ile ihracat koşullarına ilişkin görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.
İran devlet haber ajansı IRNA’nın aktardığı bilgilere göre özel geçiş, Irak’ın İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın Bağdat temasları sırasında gündeme getirdiği başlıca talepler arasında yer aldı. Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi de geçişlerin kolaylaştırıldığını doğrularken, Hürmüz üzerinden ihracata ilişkin görüşmelerin henüz sonuçlanmadığını söyledi.
Hürmüz trafiği tek haneli seviyede kaldı
İstisnanın önemi, boğazdaki ticari trafiğin hâlâ olağan düzene dönmemesinden kaynaklanıyor. Kpler gemi takip verilerine göre 20 Ağustos’ta Hürmüz’den yalnızca yedi emtia gemisi geçti. Bir gün önce bu sayı 14’tü. Perşembe günkü geçişlerin dördü Körfez’e giriş, üçü çıkış yönündeydi ve aralarında büyük ham petrol tankerleri ile LNG tankerleri bulunmadı.
Savaş öncesinde Hürmüz, küresel ham petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği ana enerji koridorlarından biriydi. Bugünkü düşük trafik, Irak’a verilen iznin genel bir normalleşmeden çok ülke ve gemi bazında uygulanan sınırlı bir istisna niteliğinde olduğunu gösteriyor.
Irak alternatif çıkışları büyütmek istiyor
Bağdat yönetimi, Hürmüz’deki belirsizliğin kalıcılaşma riskine karşı ihracat rotalarını çeşitlendirmeyi hızlandırıyor. Irak Başbakanı Ali el-Zaidi, Türkiye’nin Ceyhan Limanı üzerinden sevkiyatın artırılmasını, Suriye’nin Baniyas Limanı ve Ürdün’ün Akabe Limanı üzerinden yeni çıkışların geliştirilmesini planladıklarını açıkladı.
Türkiye hattı bu tabloda kısa vadeli seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor. Endeks24’ün daha önce ele aldığı Irak’ın Ceyhan ve Suriye rota planı, Bağdat’ın Basra Körfezi dışındaki ihracat kapasitesini genişletme arayışının savaş boyunca hız kazandığını gösteriyor.
İran’ın özel izni Irak’ın deniz yoluyla ihracatındaki kısa vadeli baskıyı azaltabilir. Buna karşın Hürmüz’deki gemi sayısının düşük kalması, Bağdat’ın Ceyhan, Baniyas ve Akabe üzerinden alternatif çıkışlar oluşturma planlarını stratejik gündemde tutuyor.
