Merkez Bankasının kasasındaki döviz ve altın toplamı 159,4 milyar dolara ulaşarak son yılların en yüksek seviyelerinden birine çıktı. Rakam ilk bakışta güçlü bir tampon gibi okunsa da, rezervin nasıl oluştuğuna bakıldığında tablo değişiyor: brüt toplamın büyük bölümü altından geliyor ve altın hariç tutulduğunda Bankanın net döviz pozisyonu zayıflıyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının 5 Haziran haftasına ait verilerine göre brüt döviz ve altın rezervleri 159 milyar 424 milyon dolara çıktı. Bu toplamın 105 milyar 170 milyon dolarlık kısmı altın, 54 milyar 254 milyon dolarlık kısmı ise döviz cinsinden tutuluyor. Yani rezervlerin yaklaşık üçte ikisi altından oluşuyor.
Brüt rakam neyi gizliyor
Brüt rezerv, Bankanın elindeki tüm döviz ve altın varlıklarının toplamını gösterir. Net rezerv ise bu varlıklardan bankalara ait yükümlülükler ile swap yoluyla geçici olarak alınan tutarlar düşüldükten sonra geriye kalanı ifade eder. Altın kaleminin bu kadar ağır bastığı bir yapıda döviz tarafı tek başına ele alındığında ortaya çıkan tablo, brüt rakamın yarattığı izlenimden farklı oluyor.
Finansal piyasalar uzmanı İris Cibre, 11 Haziran tarihli değerlendirmesinde altın hariç bakıldığında net döviz pozisyonunun negatif olduğunu savundu. Cibre ayrıca Bankanın son yedi iş gününde net 14 milyar dolarlık rezerv alımı yaptığını ileri sürdü.
Altın fiyatı iki yönlü çalışıyor
Rezervin altın ağırlıklı olması, altın fiyatı yükseldiğinde brüt rakamı kendiliğinden şişiriyor. Aynı mekanizma ters yönde de işliyor: ons altındaki gerileme, hiçbir satış yapılmasa bile rezervin dolar karşılığını aşağı çekiyor. Cibre bu çift yönlü etkiyi, altının yükselişte tabloyu güzel gösterip düşüşte geri tepmesi sözleriyle tanımladı.
Altın fiyatı artarken şık görünüyordu, düşerken geri vuruyor.
İris Cibre, ekonomistSwap ve net pozisyon sorusu
Net rezerv tartışmasının ikinci ayağını swap işlemleri oluşturuyor. Merkez Bankası, yurt içi bankalarla yaptığı döviz ve altın takaslarıyla rezerv kalemlerini geçici olarak besleyebiliyor. Ancak bu tutarlar geri ödenmesi gereken yükümlülük niteliğinde olduğu için, swap hariç hesaplanan net rezerv gerçek döviz tamponunu daha doğru yansıtıyor.
0,9ton altın alımı resmi tabloda görünüyor; İris Cibre'ye göre aynı miktarda altın swapı düştüğü için bu alım fiilen gerçekleşmedi.
Cibre, bu nedenle rezerv hareketlerinin yalnızca brüt rakamla değil, net altın, yerel swap ve vadeli döviz işlemleri birlikte izlenerek okunması gerektiğini vurguluyor. Banka ekonomistleri de uzun süredir, rezervlerin büyük bölümünün altında tutulmasının fiyat dalgalanmalarına karşı bir kırılganlık yarattığına ve portföyün çeşitlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Önümüzdeki haftanın verileri, altın fiyatındaki seyrin rezerv tablosuna etkisini ve swap stokundaki değişimi daha net gösterecek. Piyasanın asıl izleyeceği başlık ise brüt rakamın gidişatından çok, kullanılabilir döviz rezervinin ve swap hariç net pozisyonun yönü olacak.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
