Petrol piyasasında aylardır biriken arz baskısı, mayıs verileriyle birlikte tarihsel bir eşiğe dayandı. OPEC'in günlük ham petrol üretimi, 2020'deki pandemi dibinin de altına inerek yaklaşık 20 yılın en düşük düzeyine geriledi.
Reuters anketine dayanan verilere göre, Birleşik Arap Emirlikleri'nin ayrılmasının ardından 11 üyeye inen örgütün üretimi, bir önceki aya kıyasla günlük 1,06 milyon varil azalarak 16,13 milyon varile indi. Bu seviye, talebin çöktüğü 2020 Kovid-19 döneminde görülen üretimin bile altında kaldı.
Düşüşün merkezinde İran var
Ayın en sert gerilemesi İran'da yaşandı. Ülkenin üretimindeki çöküş, 13 Nisan'da başlayan ABD ablukasının doğrudan yansıması olarak okunuyor; İran'ın ham petrol ve kondensat ihracatı en az altı yılın en düşük seviyesine indi. Suudi Arabistan'da üretim bir miktar daha azalırken Irak, Venezuela ve Nijerya arzlarını artırarak düşüşün bir bölümünü dengeledi.
Örgütün aylık üretimi, talebin tümüyle çöktüğü pandemi döneminin bile altına inerek son yirmi yılın dibine yerleşti.
BAE'nin ayrılığı tabloyu değiştirdi
Mayıs rakamlarını biçimlendiren ikinci etken, Birleşik Arap Emirlikleri'nin 1 Mayıs itibarıyla yaklaşık 60 yıl sonra OPEC'ten ayrılması oldu. Üye sayısı 11'e inerken üretim tablosu da bu yeni bileşime göre hesaplanıyor. BAE'nin çıkışı hem aylar arası karşılaştırmayı zorlaştırıyor hem de örgütün küresel arzdaki ağırlığını aşağı çekiyor.
Hürmüz krizi arzı kısıtlıyor
Üretimdeki gerilemenin arkasındaki asıl kırılma ise şubat sonunda tırmanan jeopolitik gerilim. ABD ile İsrail'in İran'a yönelik 27 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durması arz krizini derinleştirdi. Küresel petrol arzı nisanda günlük 1,8 milyon varil azalarak 95,1 milyon varile geriledi; savaşın başından bu yana biriken toplam arz kaybının günlük 12,8 milyon varile ulaştığı hesaplanıyor.
Arz tarafındaki bu daralmaya karşın fiyat tahminleri temkinli. EIA'nın mayıs ayı kısa dönem enerji görünümü raporunda, bu yıl için Brent petrolün ortalama varil fiyatı, önceki tahmindeki 96 dolardan 94,85 dolara çekildi.
