Çinli bağımsız rafineriler son haftalarda Katar, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden 16 milyon varili aşan İran dışı ham petrol satın aldı, İran Hafif ham petrolü ise Brent'e yalnızca 2 ila 3 dolar iskontoda kaldı. Hürmüz Boğazı'nın haziran sonunda yeniden açılmasıyla Körfez arzı Asya'ya akınca İran petrolü alıcı için en pahalı seçeneğe dönüştü ve satışları belirgin biçimde yavaşladı.
Petrol fiyatlarını aşağı çeken ne
Piyasadaki temel neden arz bolluğu. 14 Haziran'da açıklanan ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı yeniden açıldı ve Katar, Irak, BAE ile Suudi Arabistan gibi üreticiler ihracatı hızla artırdı. Körfez ham petrolünün Asya'ya akması, hem yaptırımlı hem yaptırımsız kaynaklarda fiyatları aşağı çekti ve enerji piyasasındaki dengeyi arz lehine çevirdi.
Çin neden İran yerine Körfez petrolüne yöneldi
Çin'in doğusundaki Shandong'da bulunan ve "çaydanlık" olarak anılan bağımsız rafineriler, ülkenin İran ham petrolü alımlarının büyük kısmını oluşturuyor. Reuters'a konuşan piyasa kaynaklarına göre bu rafineriler son haftalarda Katar, Irak ve BAE'den 16 milyon ila 20,5 milyon varil arasında İran dışı ham petrol aldı; teslimatlar Ağustos ve Eylül için Brent'e varil başına 5 ila 8 dolar indirimle yapıldı. İran Hafif ham petrolünün iskontosu ise 2 ila 3 dolarda takılı kaldı ve petrol tüccarları satıcıları "yavaş", "inatçı" diye tanımladı.
Ortaya ironik bir tablo çıktı. Aylardır yaptırım riski nedeniyle iskontoyla satılan İran petrolü, Körfez arzının geri dönmesiyle Asya'daki en pahalı seçeneklerden biri hâline geldi. Bu hafta ABD yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesi, gönderiler Asya'ya ulaştığında Tahran'ı alıcı arayan daha fazla kargoyla bırakma riski taşıyor.
İronik biçimde İran petrolü en pahalısı hâline geldi.
Kıdemli petrol tüccarı · ReutersTürkiye ve BIST için ne anlama geliyor
Küresel arzdaki bu bolluk, Brent'in savaş dönemindeki zirvelerinden gerilemesini destekliyor; bu da enerjide dışa bağımlı Türkiye'nin ithalat faturası, cari denge ve akaryakıt kaynaklı enflasyon açısından doğrudan önem taşıyor. Piyasa tarafında petroldeki gevşeme, Borsa İstanbul'da rafineri marjlarıyla Tüpraş'ı, jet yakıtı maliyetiyle havacılığı ve girdi tarafında petrokimyayı yakından ilgilendiriyor. Fiyat yönünün kalıcılığı ise Hürmüz'deki seyre ve yaptırımların etkisine bağlı.
Piyasa kaynakları İran petrol satışlarının önümüzdeki hafta bir miktar toparlanmasını bekliyor. Bağımsız rafineriler, Ağustos ve Eylül'de gelecek kargolar için varil başına 4 ila 5 dolar iskonto bekliyor; bu da Tahran'ın alıcıyı geri kazanmak için fiyatı daha da kırması gerekebileceğine işaret ediyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
