Rusya ve Suudi Arabistan'daki rafineri saldırıları, zaten düşük stoklarla çalışan küresel dizel piyasasında arz baskısını artırdı. ABD ultra düşük kükürtlü dizel vadeli işlemleri 10 Ağustos'ta yüzde 7,4 yükselerek galon başına 4,19 dolara çıkarken, Avrupa'da dizel rafineri marjları da yaklaşık yüzde 10 arttı.
Arz tarafındaki yeni baskının iki odağı Rusya ile Suudi Arabistan oldu. Ukrayna'nın Rus rafineri ağına yönelik saldırıları işleme kapasitesini zorlarken, Husilerin Suudi Arabistan'daki Jazan rafinerisine yönelik saldırısı tesisin yeniden devreye alınma takvimini geciktirdi. Küresel dizel piyasasındaki son fiyat hareketini ve rafineri kesintilerini ayrıntılandıran Reuters enerji piyasası haberi, arz sıkışmasının tarım ve taşımacılık talebinin güçlü olduğu döneme denk geldiğine işaret ediyor.
ABD rafinerilerinde esneklik daraldı
ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin 7 Ağustos ile biten haftaya ilişkin haftalık petrol durum raporuna göre rafineriler işletilebilir kapasitelerinin yüzde 96,2'siyle çalıştı. Distilat yakıt stokları 107,1 milyon varile gerilerken, stok seviyesi beş yıllık mevsimsel ortalamanın yaklaşık yüzde 12 altında kaldı. Distilat üretimi günlük ortalama 5,3 milyon varil düzeyindeydi.
Bu tablo, rafinerilerin kayıp küresel arzı telafi etmek için üretimi artırabileceği alanın sınırlı olduğuna işaret ediyor. Yüksek kullanım oranlarında plansız kesinti riski daha belirgin hale gelirken, bakım dönemine giren tesislerde geçici kapasite kayıpları fiyat baskısını artırabilecek ikinci bir unsur olarak öne çıkıyor.
Perakende dizelde bir ayda çift haneli artış
AAA'nın güncel ulusal fiyat tablosunda ABD'de ortalama perakende dizel fiyatı galon başına 5,353 dolar seviyesinde bulunuyor. Aynı gösterge bir ay önce 4,853 dolar, bir yıl önce 3,741 dolardı. Endeks24 hesabına göre mevcut fiyat bir ay öncesinin yaklaşık yüzde 10,3, bir yıl öncesinin ise yüzde 43,1 üzerinde.
Vadeli piyasa ile pompa fiyatındaki eş zamanlı yükseliş, dizel maliyetinin yalnız enerji şirketleri açısından değil, yük taşımacılığı ve tarım gibi yoğun tüketici sektörler açısından da daha yüksek bir tabana taşındığını gösteriyor. Rafineri marjlarının yükselmesi, ham petrol arzındaki sıkışmanın nihai ürün piyasasında daha sert hissedilebildiğini ortaya koyuyor.
Rusya'da rafineri saldırılarının iç yakıt piyasasına etkisi daha önce de belirginleşmişti. Endeks24'te yayımlanan Rusya'daki yakıt sıkıntısına ilişkin haber, rafineri kesintileri sonrasında bazı bölgelerde arz sorununun derinleştiğini aktarmıştı. Yeni saldırılar, Rusya'nın ihracat kapasitesi üzerindeki baskıyı küresel dizel dengesi açısından daha önemli hale getiriyor.
Arzın normalleşmesi zaman alabilir
Orta Doğu'daki güvenlik riski, Rusya'daki rafineri kayıpları ve düşük distilat stokları aynı anda sürerken piyasanın kısa vadeli tamponu daralmış durumda. Çin'in yakıt ihracat kotalarındaki geçici esneklik ve ABD'nin yüksek ürün ihracatı bazı bölgesel açıkları hafifletebilir, ancak rafineri kapasitesi üzerindeki baskıyı tek başına ortadan kaldıracak büyüklükte görünmüyor.
EIA'nın Ağustos 2026 kısa vadeli görünümü, küresel petrol üretiminin önemli bölümünün ancak 2027'nin başlarına doğru toparlanmasını bekliyor. Bu görünüm gerçekleşirse, dizel piyasasında normalleşme yalnız çatışmaların seyriyle değil, rafineri kapasitesinin yeniden devreye girmesi ve stokların yeniden oluşturulmasıyla belirlenecek.
