Türkiye, tükettiği ham petrolün neredeyse tamamını yurt dışından karşılıyor ve enerji ithalatı yıllardır cari açığın en ağır kalemlerinden biri olmayı sürdürüyor. Orta Doğu'daki çatışma ile Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kesintilerinin küresel fiyatları aylardır yüksek tutması, bu faturayı daha da kabarttı. Goldman Sachs'ın orta vadeli petrol beklentisini aşağı çekmesi, ithalatçı ülkeler için ufukta bir rahatlama ihtimalini gündeme taşıdı.
ABD merkezli yatırım bankası, 11 Haziran tarihli notunda 2027 yılı Brent petrol tahminini varil başına 80 dolara, ABD tipi ham petrol (WTI) için ise 75 dolara indirdi. Önceki 85 dolarlık Brent beklentisinden yapılan 5 dolarlık indirim, arzın güçlendiği ve talebin zayıfladığı bir tablonun işareti olarak okundu.
Arz cephesi faturayı hafifletiyor
Revizyonun arkasında, Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC'ten ayrılmasının ardından ülkenin üretim kapasitesine yönelik beklentilerin yükseltilmesi yer alıyor. Goldman Sachs, Brezilya, Guyana ve Venezuela'nın üretim görünümünü de yukarı yönlü güncelledi. Banka, ABD'nin rekor seviyeye ulaşan petrol ihracatı ve Hürmüz Boğazı üzerinden sevkiyatın tamamen durmaması sayesinde küresel arz şokunun büyük ölçüde dengelendiğini vurguluyor.
Çin'in talebi geriliyor
Talep tarafında dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin öne çıkıyor. Banka, Hürmüz Boğazı'nın yeniden devreye girmesiyle küresel tüketimde toparlanma beklese de Çin'de talebin gerilemesini öngörüyor. Çatışma döneminde otomobil satışlarında elektrikli araçların payının sıçraması, ülkeyi petrol alternatiflerine doğru kalıcı biçimde itiyor.
Çin'in elektrikli araca geçişi hızlandıkça, talep zayıflığının 2027'de yüzde 10'un biraz üzerinde kalıcı olmasını bekliyoruz.
Goldman Sachs analistleri
Rahatlama koşullu, risk primi sürüyor
Tablodaki iyimserlik koşullu. Goldman Sachs, ülkelerin stratejik stoklarını yeniden oluşturması ve Basra Körfezi kaynaklı risk priminin sürmesi nedeniyle fiyatların 2027'de de güçlü seyredebileceğini vurguladı. Mevcut çeyrekte küresel piyasada günlük 5 ila 6 milyon varillik arz açığı beklense de, günlük 3,5 milyon varillik arz fazlası öngörülen 2027'de fiyatların "dayanıklı" kalacağı belirtildi. Banka ayrıca Körfez ülkelerinin petrol ihracatında normalleşmeyi haziran sonundan ağustos sonuna erteledi.
Türkiye açısından kritik soru, bu orta vadeli gerilemenin ne kadar hızlı gerçekleşeceği. Normalleşmenin yaza sarkması, ithalat maliyetlerindeki rahatlamanın da ötelenmesi anlamına geliyor. Yine de 80 dolar bandına çekilen bir Brent beklentisi, son aylarda 100 dolar civarına tırmanan seviyelere kıyasla enerji ithalatçısı ekonomilere nefes alanı vaat ediyor.
