İran savaşı sonrası hızlanan enerji fiyat artışları, 2026 Nisan itibarıyla Türk sanayisinde maliyet krizini derinleştirdi. Petrol fiyatlarının 105–114 dolar bandında kalması, başta enerji yoğun sektörler olmak üzere üretim maliyetlerini yukarı çekti. Firmalar zayıflayan talep, artan enflasyon ve bozulan tedarik zincirleri nedeniyle daha temkinli bir pozisyona geçti.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Yİ-ÜFE, Nisan ayında aylık %3,17, yıllık %28,59 arttı. Ham petrol ve doğal gazda aylık artış %39,63’e, yıllık artış %55,96’ya ulaştı. İmalat sanayiinde ise yıllık maliyet artışı %30’un üzerine çıktı. Petrol ürünlerinde yıllık fiyat artışının %117,82’ye yükselmesi maliyet baskısının boyutunu netleştirdi.
İstanbul Sanayi Odası’nın PMI verisi de daralmanın hızlandığını gösterdi. Martta 47,9 olan PMI, Nisan’da 45,7’ye geriledi. Endeksin 50’nin altında kalması üretimde daralmaya işaret ederken, siparişlerdeki zayıflama ve maliyet artışları bu eğilimi güçlendirdi.
Maliyet artışı zincirleme etki yaratıyor
Enerji fiyatlarındaki yükseliş, plastik, kimya, gübre ve ambalaj gibi petrol türevlerine bağımlı sektörleri doğrudan etkiledi. Navlun ve yakıt maliyetlerindeki artış, nihai ürün fiyatlarına hızla yansıdı. Tedarikçi teslim sürelerinde uzama gözlenirken, firmalar stoklarını azaltma yoluna gitti.
Yeni siparişlerdeki düşüşe paralel olarak üretim ve istihdamda da yavaşlama dikkat çekti. Girdi stoklarındaki gerileme son altı yılın en hızlı düşüşlerinden biri olarak kaydedildi. Bu tablo, sanayicilerin belirsizlik karşısında nakit yönetimine odaklandığını gösteriyor.
Sektörel kırılganlık artıyor
Kimya, plastik ve kauçuk sektörleri en sert etkiyi hisseden alanlar oldu. Petrol türevi hammaddelerdeki artış marjları daraltırken, tedarik sürelerini uzattı. Otomotiv sektöründe yeni siparişler keskin şekilde gerilerken, enerji ve parça maliyetleri üretimi baskıladı.
Ana metal ve mineral sektörlerinde enerji maliyetleri doğrudan üretim maliyetine yansıdı. Firmalar artan maliyetleri satış fiyatlarına tam olarak yansıtmakta zorlanırken istihdamda düşüş gözlendi. Tekstil ve giyim sektörü ise daha sınırlı etkilenmekle birlikte maliyet baskısını dolaylı olarak hissetti.
Makroekonomik baskı derinleşiyor
Yüksek petrol fiyatları, Türkiye gibi net enerji ithalatçısı ekonomilerde cari açığı büyüten temel faktörlerden biri olmaya devam ediyor. Petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artışın yaklaşık 2,5–5 milyar dolar ek ithalat faturası oluşturduğu hesaplanıyor.
Enerji maliyetleri ulaştırma, gıda ve konut fiyatlarını tetikleyerek tüketici enflasyonuna da yansıyor. Bu durum, dezenflasyon sürecini zorlaştıran önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.
Hesaplamalar enerji maliyet şokunun sanayi marjlarını baskıladığını gösteriyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yatırım danışmanlığı kapsamında değildir; yatırım kararları için lisanslı aracı kurumlara ve yatırım danışmanlarına başvurulması önerilir.
