ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelerde kapsamlı anlaşmanın büyük ölçüde şekillendiğini açıkladı. Trump’ın “Hürmüz Boğazı da açılacak” mesajı enerji güvenliği açısından kritik eşik olarak değerlendirildi. Petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği boğaza ilişkin açıklama, Körfez hattındaki jeopolitik baskının yön değiştirebileceği beklentisini güçlendirdi.
Trump’ın açıklamaları yalnızca Washington-Tahran hattıyla sınırlı kalmadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere Suudi Arabistan, Katar, BAE, İsrail, Mısır ve Ürdün liderleriyle yapılan temaslar bölgesel diplomasi trafiğinin hızlandığını gösterdi. Özellikle İsrail-İran geriliminin son aylarda enerji fiyatlarında oluşturduğu baskı nedeniyle piyasalar görüşmelerin somut sonuç üretip üretmeyeceğine odaklandı.
Asıl kritik eşik ise Hürmüz mesajında oluştu. Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’si bu geçiş hattından taşınıyor. Son dönemde İran kaynaklı gerilimler nedeniyle sigorta maliyetleri, tanker rotaları ve navlun fiyatlarında sert dalgalanmalar görülüyordu. Trump’ın “boğaz açılacak” ifadesi, olası bir güvenlik normalleşmesi ihtimalini gündeme taşıdı.
Trump’ın Erdoğan için yaptığı paylaşımın kısa süre sonra silinmesi ise diplomasi trafiğinde dikkat çeken ayrı bir başlık oldu. Trump paylaşımında Erdoğan’ı “yüzyıllardır beklenen lider” olarak tanımladı. Mesajın kaldırılması Washington-Ankara hattındaki iletişim stratejisine yönelik soru işaretlerini artırdı.
Enerji piyasaları yeni fiyatlama arıyor
Petrol piyasasında son aylarda fiyatlamanın ana belirleyicisi arz riski olmuştu. İran-İsrail hattındaki tansiyonun büyümesi Brent petrolde sert prim yaratırken, Hürmüz Boğazı’na ilişkin olası bir tehdit küresel enflasyon beklentilerini de yukarı çekmişti. Diplomatik çözüm ihtimali ise enerji maliyet baskısının kontrollü şekilde gerileyebileceği beklentisini oluşturuyor.
Ancak piyasa oyuncuları nihai anlaşma metni açıklanmadan kalıcı iyimserliğe temkinli yaklaşıyor. Özellikle İran’ın nükleer programı, yaptırımların kapsamı ve bölgesel güvenlik maddeleri kritik risk başlıkları arasında izleniyor. Enerji şirketleri ve tanker operatörleri açısından asıl belirleyici unsurun sahadaki askeri hareketlilik olacağı değerlendiriliyor.
Küresel hassasiyet modellemeleri enerji risk priminde kontrollü normalleşme ihtimalini öne çıkarıyor.
