Türkiye’nin ABD ihracatında yeni tarife riski

Türkiye’nin ABD’ye ihracatı, Washington’ın zorla çalıştırılan iş gücüyle üretilen mallara ilişkin Bölüm 301 soruşturmasında yeni bir tarife riskiyle karşı karşıya. ABD Ticaret Temsilciliği, Türkiye’yi yüzde 12,5 ek vergi önerilen yüksek oranlı gruba dahil etti. Karar henüz nihai değil. USTR’nin geniş ürün istisnaları ve tarifenin hangi gümrük kalemlerine uygulanacağı, Türk ihracatçısının gerçek maliyetini belirleyecek. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ise 21 Temmuz’da adımların yakında açıklanacağını söyledi, ancak kesin takvim vermedi.

Türkiye yüzde 12,5’lik grupta

USTR, 2 Haziran’da açıkladığı teklifte zorla çalıştırılan iş gücüyle üretilen malların ithalatını yasaklayan veya bu yönde kısmi düzenleme ve ticaret anlaşması taahhüdü bulunan ekonomiler için yüzde 10 ek vergi önerdi. Diğer ekonomiler için oran yüzde 12,5 olarak belirlendi. Türkiye, USTR’nin ithalat yasağı getirmediğini ve etkili uygulama yapmadığını savunduğu ülkeler arasında yer aldığı için yüksek oranlı gruba girdi.

USTR’nin 2 Haziran tarihli teklifi, ek vergilerin soruşturulan ekonomilerden gelen tüm ürünlere uygulanmasını öngörüyor, ancak kapsamlı bir istisna listesi de içeriyor. Kamuya açık görüş ve 7 Temmuz’daki duruşma sürecinin ardından nihai kararın oran, ürün kapsamı ve yürürlük tarihi bakımından değişme ihtimali bulunuyor.

16,4 milyar dolarlık ticaret tabanı

USTR verilerine göre ABD’nin Türkiye’den mal ithalatı 2025’te 16,4 milyar dolar oldu. Bu tutarın tamamına yüzde 12,5 vergi uygulanması halinde yalnız matematiksel brüt yük 2,05 milyar dolara ulaşır. Bu hesap bir maliyet tahmini değil, tarife oranının mevcut ticaret tabanına uygulanmasıyla bulunan teorik üst sınırdır.

Gerçek yükün daha düşük kalması beklenebilir, çünkü öneri ham petrol ve petrol ürünleri, nadir metaller, ilaçlar, bazı tarım ürünleri, uçak parçaları ve daha önce Bölüm 232 tarifelerine tabi ürünler dahil geniş istisnalar barındırıyor. Türk çeliği, alüminyumu ve bazı otomotiv ürünleri için mevcut ayrı tarife rejimleri de hesaplamayı ürün bazında karmaşıklaştırıyor.

ABD pazarının Türkiye’nin uzak ülkelere ihracatındaki ağırlığı, ABD’nin uzak pazarlar içindeki payına ilişkin Endeks24 haberinde de öne çıkmıştı. Yeni vergi, nihai kapsamına bağlı olarak fiyat rekabeti güçlü ancak kâr marjı sınırlı sektörlerde ihracatçı ile ABD’li alıcı arasındaki maliyet paylaşımını yeniden gündeme getirebilir.

24 Temmuz geçişi belirsizliği artırıyor

Beyaz Saray’ın Bölüm 122 kapsamında 24 Şubat’ta başlattığı geçici yüzde 10 tarife 24 Temmuz’da sona erecek. Bölüm 301 kararının aynı tarihe yetişip yetişmeyeceği açıklanmadı. Bu nedenle Türk ihracatçısı açısından temel risk yalnız oran artışı değil, geçici tarife ile ülke bazlı yeni rejim arasındaki geçişin hangi ürünlerde ve hangi tarihte başlayacağının henüz netleşmemesi.