Türkiye'nin, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini Birleşik Arap Emirlikleri'ne devretmek için görüşmeler yürüttüğü ve bu yolla F-35 programına dönüşün önündeki temel engeli kaldırmayı hedeflediği bildirildi. The Wall Street Journal'ın haberine göre müzakereler henüz anlaşmaya dönüşmedi.
“Yaptırımları kaldıracağız. F-35, kesinlikle değerlendireceğimiz bir konu.”
Görüşmelerin odağında F-35 koşulu var
WSJ'nin ABD'li ve bölgesel yetkililere dayandırdığı bilgiye göre Ankara, S-400'lerin BAE'ye devriyle Washington'ın güvenlik itirazlarını gidermeyi amaçlıyor. Haberde, olası transferin Rusya'nın ve ABD'nin tutumuna bağlı olduğu, Türkiye'nin ise sistem ülkeden çıktıktan sonra F-35 erişimi konusunda güvence aradığı aktarıldı.
ABD, Türkiye'nin S-400 teslimatının ardından Temmuz 2019'da F-35 ortaklığından çıkarılma sürecini başlattı. Pentagon, Rus sisteminin F-35'in düşük görünürlük özellikleri hakkında veri toplayabileceğini ve iki teknolojinin aynı ülkede bulunmasının program güvenliği açısından risk oluşturduğunu açıklamıştı.
Kongre Araştırma Servisi'ne göre yürürlükteki ABD mevzuatı, Türkiye S-400 sistemi ve bağlantılı unsurlara sahip olduğu sürece F-35 transferini engelliyor. Washington'daki bu eşik, S-400'ler ülkede kaldıkça F-35 kapısının kapalı olduğu yönündeki açıklamalarla da netleşmişti.
Devir için tek taraflı karar yeterli değil
Reuters, 7 Temmuz'da üçüncü bir ülkeye gönderme seçeneğinin son haftalarda ağırlık kazandığını, ancak anlaşmanın henüz tamamlanmadığını bildirdi. Ajans, Rus silah satışlarındaki son kullanıcı yükümlülükleri nedeniyle Moskova'nın olası devri kabul edip etmeyeceğinin belirsiz olduğunu aktardı.
Bir transfer gerçekleşse bile F-35 satışı otomatik olarak başlamayacak. ABD yönetiminin yaptırımlar ve uçak satışı için gerekli hukuki adımları atması, Kongre'deki itirazların aşılması ve devrin teknik şartlarının taraflarca kabul edilmesi gerekecek. WSJ'ye göre BAE'nin bölgesel hava savunmasını güçlendirme arayışı, görüşmelerin alıcı tarafındaki başlıca motivasyonlardan biri.
Türk, BAE veya ABD makamlarından görüşmelerin kapsamı, fiyatı ya da takvimi konusunda resmî bir anlaşma açıklanmadı. Süreç bu aşamada tamamlanmış satış değil, diplomatik ve ticari müzakere olarak izleniyor.
Kaynaklar: The Wall Street Journal, Reuters, ABD Savunma Bakanlığı, ABD Kongre Araştırma Servisi.
