Suudi deniz koalisyonunun ilk sınavı Kızıldeniz’de

Suudi Arabistan öncülüğündeki 14 ülkeli Çokuluslu Deniz Savunma İttifakı, kurumsal çerçevesini netleştirmek ve yeni katılımların önünü açmak için ilk planlama toplantısını yaptı. Türkiye’nin de kurucuları arasında bulunduğu yapının Kızıldeniz’deki ilk gerçek sınavı, askeri varlığın ticari gemileri Süveyş rotasına geri döndürüp döndüremeyeceği olacak. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, girişimin seyrüsefer güvenliğini korumayı amaçladığını duyurmuştu.

İttifakın görev alanı Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ni kapsıyor. Suudi Arabistan ile birlikte Bahreyn, Bangladeş, Komorlar, Cibuti, Mısır, Ürdün, Kuveyt, Pakistan, Katar, Somali, Sudan, Türkiye ve Yemen girişimde yer alıyor. Koalisyonun komutasına Tuğamiral Abdullah bin Salem Alshehri getirildi.

Ticari gemilerin dönüşü belirleyici olacak

Kızıldeniz’de yaklaşık üç yıldır süren güvenlik bozulması, taşıyıcıların önemli bölümünü Ümit Burnu üzerinden daha uzun rotalara yöneltti. Arab News’un özel analizinde görüşlerine yer verilen lojistik ve güvenlik uzmanları, Güney Afrika çevresindeki alternatif güzergahın Asya ile Avrupa arasındaki yolculuğa yaklaşık iki hafta ekleyebildiğini belirtiyor. Daha uzun sefer süresi yakıt, gemi kullanımı ve sigorta maliyetlerini artırırken teslimat programlarında da ek baskı yaratıyor.

Bu nedenle koalisyonun başarısı yalnız devriye sayısı veya üye ülke sayısıyla ölçülmeyecek. Ticari taşıyıcıların Kızıldeniz’e daha fazla gemi yöneltmesi, savaş riski primlerinin geri çekilmesi ve Süveyş hattının yeniden düzenli kullanılması somut göstergeler olacak. Babülmendep ve Hürmüz’de büyüyen çift boğaz riski, son haftalarda enerji ve yük taşımacılığında güvenlik maliyetini yeniden öne çıkarmıştı.

Türkiye operasyonel kapasite tarafında öne çıkıyor

Analizde Türkiye, Mısır ve Pakistan ittifaka güçlü deniz kapasitesi sağlayabilecek ülkeler arasında gösteriliyor. Cibuti ve Somali ise Babülmendep çevresindeki coğrafi konumları ve yerel erişimleri nedeniyle farklı bir avantaj sunuyor. Bu yapı, aynı güvenlik mimarisinde açık deniz kapasitesi ile kıyı erişimini birleştirmeyi hedefliyor.

Asıl zorluk ise istihbarat paylaşımı, erken uyarı, liman ve kritik altyapı koruması ile iki kıyı arasındaki operasyonel koordinasyonun aynı çerçevede işletilmesi. Suudi Arabistan’ın öncülüğündeki girişimin yeni ülkelere açık tutulması kapasiteyi büyütebilir, ancak uzman değerlendirmeleri çok sayıda üyenin tek başına etkinlik garantisi vermediğine işaret ediyor.

Önceki görev güçlerinden farklı sonuç aranıyor

Kızıldeniz’de daha önce ABD öncülüğündeki Prosperity Guardian ve Avrupa Birliği’nin Aspides operasyonları ticari seyrüseferi korumaya çalıştı. Buna rağmen taşıyıcıların geniş ölçekli ve kalıcı biçimde Süveyş rotasına dönmemesi, yeni ittifakın önündeki çıtayı yükseltiyor. Bölgesel bir aktör tarafından yönetilmesi, Suudi girişiminin önceki yapılardan ayrışan temel unsurlarından biri.

Ancak askeri koruma, güvenlik krizinin siyasi nedenlerini ortadan kaldırmıyor. Düşük maliyetli insansız hava araçları ve füze tehdidi gemileri rota değiştirmeye zorlayabilirken sürekli deniz varlığı yüksek maliyet gerektiriyor. Bu dengesizlik sürdüğü sürece ittifakın ilk sınavı, caydırıcılığı sahada göstermekten çok ticari operatörlerin risk hesabını değiştirmek olacak.