SSK ve Bağ-Kur emeklileri yüzde 17,76'lık zamla yılbaşındaki reel düzeye dönerken, memur ve memur emeklisi yüzde 13,52'lik artışla ocak seviyesinin bile altında kaldı. Dünya Gazetesi'nin hesaplamalarına göre temmuz zammı, her iki grupta da altı aylık dönemde biriken reel kayıpları telafi etmedi.
Enflasyonist ortamda sabit gelirlilerin karşılaştığı zam-enflasyon kısır döngüsü, ekonomi gündeminde bir kez daha öne çıktı. SSK ve Bağ-Kur emeklileri ile memur ve memur emeklilerinin zam mekanizması farklı işliyor; bu da iki grup arasındaki reel kayıp tablosunu da farklılaştırıyor.
Temmuz zammı neden reel kaybı kapatmıyor
Dünya Gazetesi'nin analizine göre, enflasyonun tam olarak yansıtılması ilk bakışta bir telafi gibi görünse de aslında maaşı yalnızca temmuz ayı için ocak ayındaki reel düzeye getiriyor; geçmiş altı ayda günbegün kaybedilen kısım geriye dönük olarak ödenmiyor. Yeni zam, geçmişe dönük bir tazminat değil, yalnızca temmuz ayından itibaren geçerli bir koruma kalkanı niteliği taşıyor.
Zamlar temmuz ayı için nefes aldırsa da geçmiş dönemin refah kaybını geriye dönük karşılamıyor.
Dünya Gazetesi'nin hesaplamasına göre memurun kâğıt üzerinde aldığı 360.000 TL'lik altı aylık maaş toplamı, enflasyon indirgendiğinde 322.095 TL'lik reel karşılığa denk geldi; aradaki fark, ücretin yaklaşık 19 günlük kısmının hiç harcanamadan enflasyona kaptırıldığı anlamına geliyor.
Zam mekanizması hakkında sık sorulanlar
SSK Bağ-Kur zammı ile memur zammı neden farklı hesaplanıyor?
SSK ve Bağ-Kur emeklileri geçmiş altı ayın TÜFE artışı kadar zam alırken, memur ve memur emeklilerinin zammı toplu sözleşmeyle belirlenen oran ile enflasyon farkının toplamından oluşuyor; bu nedenle iki grubun zam oranı birbirinden farklılaşabiliyor.
Reel kayıp nasıl hesaplanıyor?
Reel kayıp, dönem boyunca alınan nominal maaşların her ayki enflasyonla güncel satın alma gücüne indirgenip toplanmasıyla bulunuyor; zam sonrası maaşın yükselmesi, geçmişte harcanan aylardaki kaybı geriye dönük olarak kapatmıyor.
Yeni zam ne zaman maaşlara yansıyor?
SSK emeklileri zamlı ödemelerini 17 ile 26 Temmuz, Bağ-Kur emeklileri 25 ile 28 Temmuz arasında alıyor; memur ve memur emeklilerinin zamlı maaşları ise 15 Temmuz itibarıyla hesaplara yansıyor.
