Pekin'de düzenlenen Dünya Barış Forumu kürsüsünde söz alan İran'ın Pekin Büyükelçisi Abdulrıza Rahmani Fazli, Hürmüz Boğazı'nı kullanan gemilerden alınacak hizmet ücretlerinde Çin'e ve Tahran'a yakın ülkelere "özel ayrıcalıklar" tanınacağını söyledi. Büyükelçi, ücretlerin düzeyini ve niteliğini belirlerken bu ülkelere farklı bir muamele uygulanacağını belirterek "Çin dost bir ülkedir" ifadesini kullandı.
Fazli'ye göre boğaz, ABD ve İsrail ile yaşanan yaklaşık dört aylık savaşın ardından İran açısından artık bir "ulusal güvenlik" meselesi. Büyükelçi, Umman ile koordineli biçimde yeni bir geçiş düzenlemesinin hazırlandığını ifade etti. Açıklama, enerji piyasasındaki tansiyonun sürdüğü bir dönemde geldi ve dünyanın en kritik petrol geçiş noktalarından birinde ücretlendirme tartışmasını yeniden öne taşıdı.
İran neden özellikle Çin'i öne çıkarıyor
Tercihin arkasında güçlü bir ticari bağ var. Uluslararası Enerji Ajansı ve ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre Hürmüz'den geçen ham petrolün büyük bölümü Asya'ya gidiyor; 2025'te Çin ve Hindistan tek başına bu ihracatın yaklaşık yüzde 44'ünü aldı. Çin, kendi petrol arzının kabaca üçte birini bu dar geçitten sağlıyor. Dolayısıyla Tahran'ın "dost ülke" vurgusu, en büyük enerji müşterilerinden birine dönük stratejik bir jest olarak okunuyor.
Büyükelçi, ayrıcalıkların kapsamına dair somut bir ayrıntı paylaşmadı. Ücretlerin nasıl hesaplanacağı, hangi gemilerin indirimden yararlanacağı ve düzenlemenin ne zaman yürürlüğe gireceği ise belirsizliğini koruyor.
Çin'e kesinlikle özel ayrıcalıklar sağlayacağız, çünkü Çin dost bir ülkedir.
Abdulrıza Rahmani Fazli · İran'ın Pekin BüyükelçisiÜcretler neye dayandırılıyor
Fazli, boğazdaki ücretlendirmenin gemilerin güvenli geçişini sağlamak ve çevresel maliyetleri karşılamak amacı taşıdığını söyledi. Büyükelçi, uygulamanın uluslararası deniz hukuku çerçevesinde yürütüleceğini, "deniz hukukuna aykırı olmayacağını" savundu.
Boğazın statüsü neden tartışmalı
Bu noktada hukuki bir gerilim var. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi, uluslararası boğazlarda gemilere serbest geçiş hakkı tanıyor; bu çerçeveye dayanan hukukçular tek taraflı bir geçiş ücretinin tartışmaya açık olduğunu belirtiyor. Öte yandan Hürmüz'den geçişler tarihsel olarak ücrete tabi tutulmuyordu; bu da İran'ın önerdiği modeli bölge için yeni bir uygulama haline getiriyor.
Boğazın en büyük alıcısının Çin ve diğer Asya ekonomileri olması, Tahran'ın "dost ülke" formülünü ekonomik olarak da anlamlı kılıyor. Düzenlemenin ayrıntıları ve dost ülke listesinin nasıl belirleneceği, önümüzdeki dönemde enerji piyasasının yakından izleyeceği başlıklar arasında yer alıyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
