Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran arasında tırmanan askeri gerilim, 5 Mayıs 2026 itibarıyla küresel ticaret ve enerji piyasalarında ciddi kırılmalara yol açtı. ABD’nin bölgede ticari gemilere askeri eskort sağlama girişimiyle başlayan yeni süreç, İran’ın füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık vermesi sonucu hızla çatışma ortamına dönüştü. Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan boğazda yüzlerce tanker ve ticaret gemisi beklemeye geçti.
Gün boyunca Körfez genelinde birden fazla ticari gemiden patlama ve yangın ihbarı geldi. ABD ordusu, İran’a ait altı küçük askeri botu etkisiz hale getirdiğini açıklarken, Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) önemli bir petrol ihracat noktası olan Fujairah limanında yangın çıktığı bildirildi. İran kaynakları ise saldırıların, ABD’nin bölgedeki askeri varlığına karşı “doğrudan yanıt” olduğunu duyurdu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın sosyal medya üzerinden duyurduğu ve “Özgürlük Projesi” olarak adlandırdığı girişim, boğazdaki ticari akışı yeniden başlatmayı hedefliyordu. Ancak sahadaki güvenlik koşulları nedeniyle büyük deniz taşımacılığı şirketleri geçişleri askıya aldı. Sigorta maliyetlerinde yaşanan sert yükseliş ve güvenlik riskleri, küresel lojistik zincirinde ciddi bir darboğaz oluşturdu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, askeri yöntemlerin çözüm olmadığını belirterek Pakistan aracılığıyla yürütülen diplomatik görüşmelerin sürdüğünü açıkladı. Buna karşın sahadaki karşılıklı hamleler, ateşkesin fiilen zayıfladığını ve müzakere sürecinin kırılganlığını ortaya koyuyor.
Askeri ve lojistik cephede çok katmanlı kriz
Bölgede yaşanan gelişmeler yalnızca deniz trafiğini değil, enerji altyapısını da hedef alıyor. BAE’nin Fujairah limanına yönelik saldırı, Hürmüz Boğazı dışındaki alternatif ihracat rotalarının da risk altında olduğunu gösterdi. Bu durum, enerji arz güvenliğine yönelik tehditlerin coğrafi olarak genişlediğine işaret ediyor.
ABD donanmasının bazı ticari gemilere eşlik ederek boğazdan geçiş sağladığına dair açıklamalar yapılırken, İran tarafı bu geçişlerin gerçekleştiğini reddetti. Taraflar arasındaki bilgi akışındaki çelişkiler, sahadaki durumun netliğini azaltırken piyasalarda belirsizliği artırıyor.
Öte yandan Güney Kore’ye ait bir ticaret gemisinde meydana gelen patlama ve yangın, saldırı mı yoksa teknik arıza mı olduğu netleşmeyen yeni bir risk başlığını gündeme taşıdı. İngiliz deniz güvenlik otoriteleri de BAE açıklarında iki geminin vurulduğunu doğruladı.
Küresel enerji arzında kritik dar boğaz
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği stratejik bir arter olarak öne çıkıyor. Bu hatta yaşanan aksaklıklar, yalnızca fiziksel arzı değil, fiyatlama mekanizmasını da doğrudan etkiliyor. Mevcut durumda yüzlerce geminin bölgede beklemesi, günlük petrol akışında ciddi bir yavaşlamaya işaret ediyor.
Enerji şirketleri ve ticaret aktörleri, çatışmaların net şekilde sona ermesini beklerken, bu süreçte alternatif rota ve stok yönetimi stratejileri öne çıkıyor. Ancak kısa vadede bu alternatiflerin sınırlı kapasitesi, arz taraflı baskının devam edebileceğini gösteriyor.
Piyasa etkisi
Artan jeopolitik risklerle birlikte petrol fiyatları gün içi işlemlerde %5’in üzerinde yükseldi. Enerji arzına yönelik belirsizliklerin artması, yatırımcıların riskten kaçınma eğilimini güçlendirirken, navlun ve sigorta maliyetlerinde de sert artış gözlemleniyor. Bu gelişmelerin küresel enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Jeopolitik risk modellemeleri enerji fiyatlarında kalıcı prim ihtimalini öne çıkarıyor.
