ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı ve Gazze dosyasındaki temsilcilerinden Jared Kushner, Hamas liderleriyle Mısır’da yaptığı görüşmelerin ardından İsrail’e ulaştı. Kushner’ın Başbakan Binyamin Netanyahu ile yapacağı temaslarda, Hamas’ın silahsızlandırılması ile İsrail güçlerinin Gazze’den kademeli çekilmesini aynı sürece bağlayan yol haritasının uygulanması ele alınacak.
Haaretz, Kushner’ın 17 Ağustos’ta İsrail’e ulaştığını ve ziyaretin Gazze ateşkesini yeniden rayına oturtmayı amaçladığını bildirdi. Kushner bir gün önce Mısır’da Hamas lideri Halil el Hayya ile görüşmüş, temaslara Mısır, Katar ve Türkiye’den arabulucular da katılmıştı. Haaretz’in özel haberine göre İsrail durağı Kahire’deki görüşmelerin devamı niteliğinde.
Kahire görüşmelerinde silahsızlanma dosyası öne çıktı
Kushner’ın 16 Ağustos’taki Mısır temaslarında Hamas heyeti, Gazze planının ikinci aşamasına geçilebilmesi için İsrail’in mevcut yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini savundu. Hamas, arabuluculara ve ABD öncülüğündeki Barış Kurulu’na İsrail üzerinde baskı kurulması çağrısı yaptı.
ABD tarafı ise silahsızlanmanın ölçülebilir ve doğrulanabilir adımlarla ilerlemesini istiyor. Yol haritası, Hamas’ın Gazze’nin gelecekteki yönetiminde rol almamasını, yönetim sorumluluğunun Filistinli sivil bir yapıya devredilmesini ve ağır silahlar ile askerî altyapının kontrol altına alınmasını öngörüyor.
Netanyahu çekilme öncesi tam silahsızlanma istiyor
İsrail Başbakanı Netanyahu, 9 Ağustos’ta yaptığı açıklamada mevcut yol haritasını kabul edilemez bulduğunu söylemiş ve İsrail güçlerinin Hamas tamamen silahsızlandırılmadan Gazze’den çekilmeyeceğini belirtmişti. Bu tutum, Washington’ın silahsızlanma ilerledikçe İsrail birliklerinin bölge bölge geri çekilmesini öngören uygulama modelinden ayrılıyor.
Barış Kurulu cephesi ise planın hâlâ yürürlükte olduğunu ve uygulamanın doğrulanmış adımlara bağlı biçimde ilerleyeceğini savunuyor. Bu çerçevede İsrail’den geri dönüşü olmayan adımlar atmasının, Hamas’ın sahadaki taahhütleri doğrulanmadan istenmeyeceği belirtiliyor.
Türkiye arabuluculuk trafiğinin içinde
Kahire’deki temaslarda Mısır ve Katar’ın yanı sıra Türkiye’den temsilcilerin de yer alması, Ankara’yı Gazze planının ikinci aşamasındaki arabuluculuk mekanizmasının doğrudan parçası haline getiriyor. Taraflar arasında güvenlik taahhütleri, çekilme çizgileri ve silahsızlanmanın nasıl doğrulanacağına ilişkin teknik başlıklar arabulucular üzerinden ele alınıyor.
Endeks24’ün daha önce yayımladığı Hamas’ın Trump planına yaklaşımını ele alan haberde de Mısır’daki ABD ve Katar arabuluculuğu, kalıcı ateşkes ve İsrail’in çekilmesi başlıkları öne çıkmıştı.
Gözler Netanyahu görüşmesindeki takvim mesajında
Kushner’ın İsrail temaslarının en kritik sonucu, Netanyahu hükümetinin silahsızlanma ile çekilmenin hangi sırayla ve hangi doğrulama mekanizmasıyla yürütüleceğine ilişkin daha açık bir pozisyon verip vermeyeceği olacak. İsrail’in uygulama takvimine yaklaşması halinde ikinci aşamaya geçiş için önemli bir engel aşılabilir.
Buna karşılık tarafların “önce karşı taraf” yaklaşımını koruması, ateşkes düzenini ve Gazze’de yeni sivil yönetim kurulmasına ilişkin planı yeniden baskı altına alabilir. Kushner’ın Kahire’den doğrudan İsrail’e geçmesi, Washington’ın bu düğümü aynı diplomatik tur içinde çözmeye çalıştığını gösteriyor.
