Avrupa Birliği'nin Türkiye'den yaptığı demir çelik, çimento, alüminyum ve gübre ithalatı, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) kesin dönemine girilen 2026'nın ilk yedi ayında miktar olarak yüzde 13,4 azaldı. Eurostat verilerinden Endeks24'ün yaptığı hesaplamaya göre dört ürün grubunda toplam ithalat 8,98 milyon tondan 7,78 milyon tona indi. Aynı veride bu düşüşten hemen önce, 2025'in son çeyreğinde yüzde 34'lük bir artış görülüyor ve 12 aylık toplam neredeyse hiç değişmiyor.
Avrupa Komisyonu'na göre SKDM, 2023 ile 2025 arasındaki geçiş döneminin ardından 1 Ocak 2026'da kesin döneme geçti. Mekanizma çimento, demir çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojeni kapsıyor. İthalatçıya yetki alma, raporlama ve ürünün üretiminde ortaya çıkan emisyon karşılığında sertifika satın alıp teslim etme yükümlülüğü getiriyor.
Ocak ile Temmuz 2026 arasındaki düşüş dört grubun hepsinde görüldü, ancak boyutu çok farklı. Demir çelikte ithalat 4,90 milyon tondan 4,46 milyon tona (yüzde 9,0), çimentoda 3,39 milyon tondan 2,87 milyon tona (yüzde 15,5), alüminyumda 411,7 bin tondan 387,7 bin tona (yüzde 5,8) geriledi. Gübrede ithalat 276,8 bin tondan 62,7 bin tona düştü. Yüzde 77,4'lük bu gerileme dört grubun en serti, ancak gübre 2026'da toplam tonajın yüzde 1'inden azını oluşturuyor.
Değer olarak dört grubun toplamı 6,72 milyar eurodan 6,28 milyar euroya indi, düşüş yüzde 6,5 oldu. Alüminyumda miktar azalırken değer yüzde 4,0 arttı.
AB'nin bu ürünlerde bütün AB dışı ülkelerden yaptığı ithalat aynı dönemde daha hızlı daraldı ve toplam miktar yüzde 19,1 azaldı. Bu nedenle Türkiye'nin AB dışı ithalattaki payı dört grubun toplamında yüzde 13,1'den yüzde 14,0'a çıktı. Pay demir çelikte yüzde 11,1'den 11,3'e, çimentoda yüzde 42,2'den 44,7'ye, alüminyumda yüzde 8,0'dan 8,7'ye yükseldi, gübrede yüzde 2,5'ten 1,2'ye indi.
| Ürün grubu | 2025 (bin ton) | 2026 (bin ton) | Değişim (%) | AB dışı toplam ithalat, değişim (%) | Türkiye'nin payı 2025 (%) | Türkiye'nin payı 2026 (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Demir çelik | 4.901,1 | 4.458,1 | -9,0 | -11,3 | 11,1 | 11,3 |
| Çimento | 3.394,2 | 2.867,9 | -15,5 | -20,1 | 42,2 | 44,7 |
| Alüminyum | 411,7 | 387,7 | -5,8 | -12,5 | 8,0 | 8,7 |
| Gübre | 276,8 | 62,7 | -77,4 | -52,0 | 2,5 | 1,2 |
| Dört grup toplamı | 8.983,7 | 7.776,4 | -13,4 | -19,1 | 13,1 | 14,0 |
Yedi aylık düşüş, öncesindeki çeyrekle birlikte okunduğunda farklı bir tablo veriyor. Kesin dönemden hemen önce, Ekim ile Aralık 2025 arasında, AB'nin Türkiye'den bu dört gruptaki ithalatı bir yıl öncesine göre yüzde 34,0 artarak 2,99 milyon tondan 4,00 milyon tona çıkmıştı. Artış çimentoda yüzde 56,7, gübrede yüzde 25,3, demir çelikte yüzde 20,6, alüminyumda yüzde 6,7 oldu. AB'nin bütün AB dışı ülkelerden ithalatı da aynı çeyrekte yüzde 34,0 arttı.
En belirgin örnek çimento. Aralık 2025'te AB'nin Türkiye'den çimento ithalatı 707,3 bin tonla 2019 başından bu yana en yüksek aylık miktara ulaştı. Ocak 2026'da ithalat 174,3 bin tona indi. Bu, Ocak 2021'den beri en düşük aylık değer ve bir önceki aya göre yüzde 75,4, bir yıl öncesinin aynı ayına göre yüzde 54,0 düşük.
İki dönem birleştirildiğinde değişim sıfıra yaklaşıyor. Ağustos 2025 ile Temmuz 2026 arasındaki 12 ayda AB'nin Türkiye'den dört gruptaki ithalatı 13,60 milyon ton oldu. Önceki 12 ayda 13,63 milyon tondu, fark yüzde 0,2. AB'nin bütün AB dışı ülkelerden ithalatı aynı ölçümde yüzde 4,0 azaldı. 12 aylık hesapta Türkiye'den çimento ithalatı yüzde 8,3 arttı, demir çelik yüzde 4,2, alüminyum yüzde 2,3, gübre yüzde 27,1 azaldı. 2026'nın ilk yedi ayındaki toplam miktar, 2024'ün aynı dönemindeki 7,18 milyon tonun yüzde 8,3 üzerinde.
| Ürün grubu | Ekim-Aralık 2025 (yıllık) | Ocak-Temmuz 2026 (yıllık) | Son 12 ay, Türkiye | Son 12 ay, AB dışı toplam |
|---|---|---|---|---|
| Demir çelik | 20,6 | -9,0 | -4,2 | -0,5 |
| Çimento | 56,7 | -15,5 | 8,3 | 1,1 |
| Alüminyum | 6,7 | -5,8 | -2,3 | 0,9 |
| Gübre | 25,3 | -77,4 | -27,1 | -23,4 |
| Dört grup toplamı | 34,0 | -13,4 | -0,2 | -4,0 |
Demir çelikte ithalat çeyrek başlarında yığılıyor. 2025'te yıllık miktarın yüzde 60,7'si ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarında geldi. Bu örüntü, AB'nin çelik ithalatında uyguladığı çeyreklik tarife kotalarıyla uyumlu. Avrupa Komisyonu'nun 30 Haziran 2026 tarihli duyurusuna göre 1 Temmuz 2026'da yeni bir rejim uygulanmaya başladı. 2026/1384 sayılı Tüzük, gümrüksüz ithalat kotalarını 2024 referans sistemine göre yaklaşık yüzde 47 azaltıyor ve kota dışı vergiyi yüzde 50'ye çıkarıyor. Yeni rejimin ilk ayı olan Temmuz 2026'da AB'nin Türkiye'den demir çelik ithalatı 1,03 milyon ton oldu ve Temmuz 2025'in yüzde 15,4 altında kaldı. AB'nin bütün AB dışı ülkelerden demir çelik ithalatı aynı ayda yüzde 24,7 geriledi. Bu tek aylık bir gözlemdir, yön hakkında hüküm vermeye yetmez.
Değerlendirme: Bu seyir, AB'deki ithalatçıların sertifika yükümlülüğü başlamadan önce alımlarını 2025'in son aylarına çekmiş olabileceğine işaret ediyor. Öyleyse 2026'nın ilk aylarındaki düşüşün bir bölümü talebin kalıcı biçimde azalmasından değil, öne çekilen alımların ardından oluşan boşluktan kaynaklanıyor olabilir. Veri, SKDM'nin Türkiye'den ithalatı azalttığını kanıtlamıyor. Yedi aylık düşüşün mekanizmanın etkisi olarak okunabilmesi için öne çekme etkisinin ayrıştırılması gerekiyor. Türkiye'den ithalatın AB dışı toplamdan daha az gerilemesi, yedi aylık karşılaştırmada dört grubun üçünde görülüyor. 12 aylık hesapta bu yalnızca çimentoda geçerli, öteki üç grupta Türkiye'den ithalat AB dışı toplamın gerisinde kaldı.
Aynı tablonun başka açıklamaları da olabilir. AB'de inşaat ve sanayi talebindeki değişim, çelikteki kota rejimi, fiyat ve kur hareketleri benzer bir sonuç doğurabilir. Gübrede AB'nin bütün AB dışı ülkelerden ithalatı da yüzde 52,0 azaldı, yani gerileme Türkiye'ye özgü değil. Avrupa Parlamentosu'nun 2025'te onayladığı düzenleme, Rusya ve Belarus'tan gelen gübreye yüzde 6,5'lik gümrük vergisinin yanında 2025 ve 2026 için ton başına 40 ile 45 euro arasında ek vergi öngörüyor. 2025'in ilk yedi ayı, 2019'dan bu yana Türkiye'den en yüksek ithalatın yapıldığı ocak-temmuz dönemiydi ve bu durum baz etkisi yaratıyor. Eurostat son ayların verisini sonradan revize edebiliyor.
Yasal Uyarı : Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
