Dünya Bankası'nın Perşembe günü yayımladığı yarı yıllık büyüme raporu, Orta Doğu'daki savaşın Türkiye ekonomisine doğrudan maliyetini rakamla ortaya koydu: 2026 için öngörülen büyüme, Ocak tahmininin 0,9 puan gerisinde kalarak yüzde 2,8'e çekildi.
Revizyonun temel gerekçesi, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik 28 Şubat saldırılarıyla başlayan çatışmanın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve küresel enerji fiyatlarını sert biçimde yükseltmesidir. Türkiye, tükettiği petrol ve doğal gazın büyük bölümünü dışarıdan karşılayan bir net enerji ithalatçısı olarak bu şoktan orantısız biçimde etkileniyor.
Rapora göre enerji fiyatlarının bu yıl ortalama varil başına 94 dolar düzeyinde seyredeceği baz senaryoda küresel büyüme yüzde 2,5 olarak tahmin ediliyor. Enerji arzındaki kesinitinin 2026 sonuna sarkması halinde ise küresel büyüme yüzde 2,1'e, finansal piyasalardaki stresle birleşmesi durumunda yüzde 1,3'e gerileyebilir.
Büyüme tablosunda Türkiye nerede
Türkiye cephesinde tablo tek boyutlu değil. Banka raporu, enerji fiyatlarındaki yükselişin dezenflasyon sürecini yavaşlattığını ve bunun tüketicilerin reel harcanabilir gelirini aşındırmaya devam ettiğini belirtiyor. Öte yandan uzayan uyum süreci, firmaların istihdam ve yatırım kararlarını ertelemesi riskini beraberinde getiriyor.
Enerji ve finansal baskı birbirini güçlendirirse görünümün ne kadar hızlı zayıflayabileceğini bu risk senaryoları net biçimde gösteriyor.
Ayhan Kose · Dünya Bankası Baş Ekonomist YardımcısıDöviz ve merkez bankası politikası üzerindeki baskı
Rapor, Türkiye için özel bir risk maddesinde parasal gevşemenin beklenenden hızlı ilerlemesi veya piyasa belirsizliğinin artması durumunda yurt içi yatırımcıların dövize yönelebileceğini, bunun da hem enflasyon hem rezerv birikimi üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceğini not düşüyor. Bu uyarı, TCMB'nin faiz indirim temposuna ilişkin piyasa tartışmalarının tam da kızıştığı bir döneme denk geliyor.
Gübre fiyatlarındaki sert artış ve gıda arzında beliren kriz işaretleri de raporda öne çıkan başlıklardan. Türkiye açısından bu durum, enerji kaynaklı enflasyona gıda kaynaklı ek bir baskının binmesi anlamına geliyor. Banka, söz konusu faktörler olumsuz senaryoda iç içe geçerse genel enflasyonun yüzde 4'ün belirgin biçimde üzerine çıkabileceğini öngörüyor.
3.sıraya geriledi Türkiye, Ocak tahmininde bölgede en güçlü toparlanma öngörülen ülkeler arasındayken Orta Doğu savaşının ardından revize edilen tabloda büyüme sıralamasında önemli ölçüde aşağı indi.
Banka, Orta Doğu ve Kuzey Afrika büyümesini 2026 için yüzde 1,6'ya çekti; bu bölgedeki BAE ve Irak gibi enerji ihracatçısı ülkeler en büyük kesintileri yaşayan ekonomiler arasında yer alıyor. Türkiye'nin bu ülkelerle sürdürdüğü ticaret hacmi ve coğrafi yakınlık, savaşın dolaylı etkilerini büyütüyor.
