İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yeni Delhi’deki BRICS İş Forumu’nda ekonomik baskıların ülkelerin meşru ticaretini ve finansman kanallarını hedef aldığını belirterek blok içinde daha işlevsel koruma mekanizmaları kurulması çağrısı yaptı. Pezeşkiyan, ulusal para birimleriyle ticaretin genişletilmesini ve enerji ile ulaşım tedarik zincirlerinde işbirliğinin artırılmasını istedi.
Pezeşkiyan’ın konuşması, 18. BRICS Liderler Zirvesi’nden bir gün önce, 11 Eylül’de Bharat Mandapam’da düzenlenen BRICS İş Forumu kapsamında yapıldı. Liderler Zirvesi ise Hindistan’ın ev sahipliğinde 12-13 Eylül’de Yeni Delhi’de gerçekleştirilecek.
Ticaret ve ödeme kanalları öne çıktı
Pezeşkiyan, ekonomik araçların siyasi baskı amacıyla kullanılmasının başka ülkelerin meşru ticaretini de riske attığını söyledi. BRICS’in potansiyel işbirliğini somut mekanizmalara dönüştürmesi gerektiğini belirten İran Cumhurbaşkanı, üye ülkeler arasındaki ticarette ulusal para birimlerinin kullanımının yaygınlaştırılmasını savundu.
İran lideri, ticaret, enerji, altyapı ve finans sistemlerine yönelik baskının yalnız hedef ülkeyle sınırlı kalmadığını; bölgesel istikrar ve küresel ekonomi üzerinde de sonuç üretebildiğini ifade etti. Bu çerçevede BRICS’in üyelerin meşru ticaretini üçüncü ülkelerin baskısından koruyabilecek bir ekonomik işbirliği zemini oluşturması gerektiğini söyledi.
Pezeşkiyan ayrıca İran’ın enerji ve ulaşım tedarik zincirlerinde stratejik ortak rolü üstlenmeye hazır olduğunu belirtti. Tahran’ın mesajı, BRICS gündeminde ödeme altyapıları, tedarik zincirleri ve yerel para kullanımının yeniden öne çıktığı bir dönemde geldi.
İran 2024’te BRICS’e katıldı
İran, 1 Ocak 2024’te BRICS’in tam üyeleri arasına katıldı. Aynı yıl BRICS maliye bakanları ve merkez bankası başkanları, sınır ötesi ödemelerde daha hızlı ve düşük maliyetli araçların geliştirilmesini ve ulusal para birimleriyle işlemlerin artırılmasını destekleyen yaklaşımı kayda geçirdi. Pezeşkiyan’ın çağrısı bu nedenle blokta yeni olmayan bir ödeme ve ticaret gündemini yaptırım baskısı ekseninde yeniden öne taşıyor.
İran’ın ticaret kanallarına ilişkin kaygıları, Washington’ın ağustos sonunda Tahran’la ekonomik ilişki sürdüren ülke ve kuruluşları hedef alabilecek yeni yaptırım çizgisiyle de bağlantılı. Endeks24 daha önce ABD’nin İran’ın ticaret ortaklarını hedef alan yaptırım hazırlığını aktarmıştı. Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından ekonomik baskının daha tehlikeli bir aşamaya taşındığını savundu.
Hindistan hükümetine göre BRICS bugün 11 üyeden oluşuyor ve dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 49,5’ini, küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 40’ını ve dünya ticaretinin yüzde 26’sını temsil ediyor. Yeni Delhi zirvesinin ekonomi ve finans başlıkları arasında blok içi ticaret, ödeme sistemleri ve tedarik zinciri dayanıklılığı bulunuyor.
