Sermaye piyasalarında serbest fonlara yönelik denetim ve gözetim zırhı sıkılaşıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in bazı fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığına yönelik çıkışı ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı İbrahim Ömer Gönül’ün lisans iptali uyarısıyla sinyalleri verilen düzenleme somutlaştı. SPK, serbest ve para piyasası fonlarını doğrudan ilgilendiren “Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber” üzerindeki değişiklik taslağını sektörün görüşüne açtı. İlgili kurumların, yatırım limitleri ve uyum süreleri hakkındaki somut önerilerini 26 Şubat 2026 tarihine kadar Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'ne (TSPB) iletmeleri gerekiyor. Gelen öneriler üzerine Kurul yeni düzenlemelere son şeklini verecek.
PYŞ'ler için ilave sermaye yükümlülüğü
Taslağın en çok tartışılan maddelerinden biri, portföy yönetim şirketleri (PYŞ) için getirilen ilave sermaye şartı oldu. Yeni düzenlemeye göre, bir PYŞ’nin yönettiği serbest fonların büyüklüğü toplam portföy içinde belirli bir oranı aşarsa, SPK bu şirketten özsermaye artırımı talep edebilecek. Sektör temsilcileri bu adımı, risk konsantrasyonu artan kurumların mali yapılarını tahkim etme hamlesi olarak değerlendiriyor. Bazı yöneticiler ise sermayenin yüksek tutulmasının piyasaya yeni girişleri sınırlayabileceği eleştirisini getiriyor.
Takasbank zırhı ve teminat çeşitlendirmesi
Borsa dışı repo ve ters repo işlemlerinde teminat takibinin Takasbank’a devredilmesi, sistemdeki gri alanları kapatmayı hedefliyor. Bu işlemler artık Takasbank’ın belirleyeceği çerçeve sözleşmelerle yapılacak ve varlıklar kurum nezdinde saklanacak. Ayrıca risk yönetimini güçlendirmek amacıyla, teminat olarak tek bir menkul kıymetin verilmesi dönemi sona eriyor. Yeni rehbere göre, teminat yapısının güvenliğini sağlamak için en az beş farklı grubun paylarının kullanılması zorunlu hale geliyor.
Grup şirketlerini fonlama mekanizmasına engel
Taslakta yer alan radikal düzenlemelerden biri de ilişkili taraf işlemlerine getirilen net kısıtlamalar. Portföy yönetim şirketlerinin kendi grup şirketlerine veya yöneticilerin hakimiyetindeki kurumlara ait finansal araçlara yatırım yapmasına katı sınırlar çiziliyor. Bu düzenleme ile fonların bir holdingi fonlama mekanizması olarak kullanılmasının önüne geçilerek profesyonel portföy yönetimine odaklanılması hedefleniyor. Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonlarına devir yoluyla giren halka açık şirket payları için de borsada satış yasağı (Lock-up) uygulanacak.
Günlük likidite riski ve yapısal değişimler
TEFAS’a açık fonlarda yatırımcıların günlük giriş çıkış süreleri, yüksek volatilitenin yaşandığı günlerde sistemik bir risk oluşturuyor. Taslak, TEFAS'ta işlem gören serbest fonların portföy dağılım raporlarını aylık yerine iki haftalık dönemlerde açıklamasını öngörüyor. Bir PYŞ'nin ihraç edeceği fon sayısı istihdam edilen yönetici sayısına endekslenirken, aynı şemsiye altındaki fonların belirgin şekilde stratejik farklılaşmaya gitmesi zorunlu tutuluyor.
SPK taslak metni üzerinde uyguladığımız regülasyon ve risk modellemeleri, sektörel görünümde şu kritik başlıkları öne çıkarıyor:
ANALİZ:
SPK'nın taslak düzenlemesi, sermaye piyasalarında "ölçek ve güvenlik" optimizasyonunu merkeze alıyor. İlave sermaye yükümlülüğü, aktif büyüklüğü ile özkaynak arasındaki asimetriyi gidererek sistemik risk noktalarını doğrudan baskılıyor. Borsa dışı işlemlerin Takasbank güvencesine alınması ve teminatların 5 farklı pay grubuna bölünmesi, likidite projeksiyonlarında operasyonel şeffaflığı artırırken, bulaşıcılık riskini (contagion risk) minimize ediyor.Grup şirketlerini fonlama pratiklerine getirilen kısıtlamalar, fonların tahsisat verimliliğini yukarı çekecek yapısal direnç unsurları barındırıyor. Kısa vadeli para piyasası serbest fonlarına getirilen DİBS zorunluluğu ve işlem kısıtları, faiz getirisinin arkasındaki teminatsızlık problemini çözmeyi hedefliyor. Kurumsal portföy yönetim şirketleri için maliyet artırıcı gibi görünen bu adımlar, orta vadeli projeksiyonlarda yabancı ve nitelikli yatırımcı güvenini tahkim eden kalıcı bir altyapı inşasına işaret ediyor.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
Sermaye piyasalarında yeni regülasyonun yapısal etkileri ve risk analiziŞeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.
