Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin CHP kurultayına ilişkin verdiği mutlak butlan kararı, piyasada alışılmış tepkiyi tetikledi. BIST 100 ilk anda yüzde 6 geriledi, dövize talep sıçradı, gösterge tahvil faizi yüzde 44,24'e tırmandı. Ne var ki ekonomistlere göre siyasi şokların asıl bedeli bu kısa vadeli dalgalanmada değil; yıllardır biriken yapısal göstergelerde okunuyor.
Bloomberg kaynaklarına göre TCMB, kararın ardından ilk yarım saatte yaklaşık 6 milyar dolar rezerv sattı. Türkiye Varlık Fonu borsadaki düşüşü alımlarla sınırladı. Haftanın sonunda BIST 100 yüzde 4,9 yükselişle 13.808 puandan kapandı, dolar 45,70 civarında tutundu. Resmî tablo görece sakin. Ancak bu sakinlik, makyajla renklenmiş bir yüze bakıp "sağlıklı" demeye benziyor.
Sakin tablo, müdahale fiyatı
2021 sonrasında defalarca görüldüğü gibi, finansal piyasalardaki sert düşüşler kamu kurumları eliyle dizginlenebiliyor. Yani ekrandaki fiyatlar serbest piyasanın değil, müdahalenin ürünü. Bu yüzden "siyasi şoklar gelip geçiyor" çıkarımı yanıltıcı. Şokların gerçek maliyetini görmek için kısa vadeli faiz ve kura değil, uzun vadeli makro göstergelere bakmak gerekiyor.
Yapısal göstergeler hasarı anlatıyor
Tablo burada netleşiyor. Son yirmi yılda işsizlik hiçbir yıl yüzde 8'in altına inmedi. Enflasyon 2018'den bu yana yüzde 20'nin altını görmedi, 2022'de resmî rakamlarla yüzde 85'i aştı. Risk primi son yıllarda 200 baz puanın altına gerilemedi, büyüme son dört yılda yüzde 3,5'i geçemedi. Her ertelenen reform, her politika hatası bu göstergelere kalıcı iz bırakıyor.
Seçim takvimi de bu örüntüyü besliyor. Yönetilen elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki artışlar seçim öncesinde erteleniyor, sonrasında toplu zamlarla geri dönüyor. Asgari ücrette benzer bir sarkaç var: 2025 yıl sonu enflasyonu yüzde 30,9 iken 2026 artışı yüzde 27'de kaldı, reel ücret eridi.
Krizi önleyen tampon inceliyor
Türkiye'nin tam bir finansal krize sürüklenmemesinin nedeni birkaç yapısal tampon. Kamu dış borcu GSYH'nin yaklaşık yüzde 13'üne geriledi, toplam kamu borcunun GSYH'ye oranı yüzde 25 dolayında. Borcun büyük bölümü Türk lirası cinsinden olduğundan, yüksek enflasyon borçların reel değerini aşındıran gizli bir mekanizma gibi işliyor. Lübnan, Arjantin ve Sri Lanka'yı krize sürükleyen döviz cinsi yüksek kamu borcu yükü, Türkiye'de bu zamana dek bu kadar belirgin olmadı.
Ancak bu tampon inceliyor. İran savaşının enerji fiyatlarına yansımasıyla cari açığın 60 milyar dolara çıkması bekleniyor. Guidotti-Greenspan kuralına göre rezervlerin kısa vadeli borcu karşılaması beklenir; gelinen seviye eşiğin belirgin biçimde altında. Asıl sorun finansman bulunup bulunamaması değil, hangi maliyetle bulunacağı. Küresel risk iştahının azaldığı dönemlerde içerideki belirsizlik bu maliyeti daha da yukarı çekiyor.
Mutlak butlan öncesi ölçülen Koç Üniversitesi anketinde 12 ay ileriye dönük enflasyon beklentisi yüzde 47'ye çıkmıştı. 19 Mart 2025 şokunun ardından beklentilerdeki sıçrama hatırlandığında, yeni belirsizliğin kırılgan zemini daha da bozma riski taşıdığı söylenebilir. Ekonomistlerin ortak vurgusu net: ekonominin ihtiyacı ek siyasi şok değil, istikrar.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
