Hürmüz Boğazı'nın tarihi seyir hattında BM Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) tahminine göre yaklaşık 80 mayın bulunuyor ve gemiler yalnızca dar koridorlardan geçebiliyor. Japon denizcilik devi NYK Line'ın üst yöneticisi Takaya Soga, trafiğin kriz öncesi seviyeye dönmesinin aylar alabileceğini söylüyor. Petrol fiyatı savaş primini geri verip varil başına 72 dolar dolayına inse de, mayın tehdidi ve kırılgan ateşkes, enerjisinin büyük bölümünü ithal eden Türkiye için fiyatların yeniden yukarı sıçrama riskini canlı tutuyor.
Boğazda 28 Şubat'ta başlayan savaşın ardından oluşan tablo hâlâ oturmuş değil. Gemiler, biri İran kıyısına yakın kuzey, diğeri Umman açıklarında güney olmak üzere iki geçici koridoru kullanıyor; 1968'den bu yana işleyen orta hat ise mayın riski nedeniyle devre dışı. IMO, perşembe günü Umman Körfezi'nde bir gemiye yapılan saldırının ardından tahliye programını askıya aldı. Örgüte göre 115 gemi tahliye edildi, ancak yaklaşık 600 gemi ve 11 bin denizci hâlâ bölgede bekliyor.
Normalleşme neden aylar alabilir
Financial Times'a konuşan Soga'ya göre seyir için kullanılabilen rotalar son derece sınırlı ve boğazın kapanmasından önceki koşullara dönmek için daha çok zaman var. Batılı denizcilik güvenliği kaynakları, mayın temizliğinin armatörlerin ve sigortacıların güven kazanması için 40 ila 50 gün sürebileceğini tahmin ediyor. Bir süpertanker ve yükünün yaklaşık 300 milyon dolar değerinde olması, gemi sahiplerinin kesin güvenlik teyidi olmadan geçişe yanaşmamasının ardındaki temel hesap.
Seyir için kullanılabilen rotalar son derece sınırlı, çok dar koridorlar. Boğazın kapanmasından önceki koşullara dönmekten hâlâ çok uzağız.
Takaya Soga, NYK Line üst yöneticisi · Financial Times
Petrol primi söndü, peki risk neden sürüyor
Paradoksal biçimde petrol fiyatı bu süreçte yükselmedi, geriledi. Uluslararası piyasa verisine göre Brent türü ham petrol 26 Haziran kapanışında varil başına 72 dolar dolayına inerek şubat sonundan bu yana en düşük seviyesine yaklaştı; haftalık kayıp yaklaşık yüzde 10 oldu. Boğazın beklenenden hızlı yeniden açılması, Körfez ihracatının savaş öncesinin yaklaşık dörtte üçüne dönmesi ve küresel arz fazlası beklentisi, mart sonunda 114 dolara kadar çıkan savaş primini büyük ölçüde eritti. Ne var ki mayınlar yerinde durdukça ve karşılıklı ateşkes ihlali suçlamaları sürdükçe, bu primin hızla geri gelmesi ihtimali masada kalıyor.
Türkiye'nin faturasına ne anlama geliyor
Türkiye enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal ediyor; bu yüzden ham petrol ve doğal gaz fiyatındaki her sıçrama ithalat faturasına, cari dengeye ve dolaylı olarak enflasyona yansıyor. TCMB verisine göre tüketici enflasyonu mayısta yıllık yüzde 32,61 ile yüzde 30'un üzerinde takılı kaldı; Endeks24 data'ya göre dolar/TL 26 Haziran'ı 46,66'dan kapattı. Brent'in gerilemesi kısa vadede bu tabloya bir nefes aldırıyor. Ancak boğazda yeni bir aksama yaşanması hâlinde hem dolar bazlı enerji fiyatı hem de jeopolitik riskle birlikte kur baskısı aynı anda devreye girebilir; enerji ithalatçısı bir ekonomi için bu, çifte bir maliyet demek.
Piyasa beklentisine göre asıl belirleyici, mayın temizliğinin ne kadar süreceği ve 17 Haziran'da imzalanan 60 günlük geçici mutabakatın kalıcı hale gelip gelmeyeceği olacak. Uzmanlar, gerilimin yeniden tırmanması ya da bölgedeki vekil güçler üzerinden yeni saldırıların yaşanması hâlinde toparlanmanın daha da gecikebileceğine dikkat çekiyor. O senaryoda Hürmüz, bugün sönmüş görünen enflasyon riskini Türkiye için yeniden gündeme taşıyabilir.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
