İran ordusu komutanı Emir Hatemi, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri üslerinin önceki faaliyet düzenine geri dönemeyeceğini savunarak Tahran’ın buna izin vermeyeceğini söyledi. Hatemi ayrıca ABD’nin Basra Körfezi, Umman Denizi ve Hürmüz Boğazı’na erişiminin sona erdiğini ileri sürdü. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının 15 Ağustos tarihli resmî açıklaması, bölgede 50 binden fazla Amerikan askerinin çeşitli görevlerde bulunduğunu ve CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper’ın altı ülkeyi kapsayan 10 günlük Orta Doğu turunu tamamladığını bildiriyor. Bu kayıt, Hatemi’nin sözlerinin sahadaki mevcut ABD varlığının sona erdiği şeklinde okunamayacağını gösteriyor.
Amerikan üsleri hiçbir koşulda önceki durumuna dönemez; İran buna izin vermeyecek.
EMİR HATEMİ · İRAN ORDUSU KOMUTANI
Hatemi’nin açıklaması yalnız üslerle sınırlı kalmadı. İranlı komutan, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndan çıkarıldığını ve Amerikan unsurlarının Basra Körfezi, Umman Denizi ile Hürmüz’e erişim izni bulunmadığını ileri sürdü. Bu ifadeler Tahran’ın askerî ve siyasi pozisyonunu yansıtıyor; ABD’nin bölgedeki faaliyetinin fiilen sona erdiğine ilişkin bağımsız bir teyit niteliği taşımıyor.
CENTCOM bölgede 50 binden fazla asker bulunduğunu açıkladı
CENTCOM’un 15 Ağustos tarihli duyurusuna göre Brad Cooper, Bahreyn, Irak, İsrail, Ürdün, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni kapsayan ziyaretlerini tamamladı; ayrıca Umman Denizi’ne açılan Arap Denizi’nde görev yapan USS Abraham Lincoln uçak gemisini ziyaret etti. Komutanlık aynı açıklamada 50 binden fazla ABD askerinin Orta Doğu genelinde çeşitli görevlerde bulunduğunu bildirdi.
TEYİT AYRIMI
CENTCOM kaydı ABD’nin bölgedeki operasyonel varlığının sürdüğünü doğruluyor. Bu kayıt, bütün üslerin önceki faaliyet düzeyine döndüğünü kanıtlamadığı gibi Hatemi’nin erişimin tamamen sona erdiği iddiasını da doğrulamıyor.
İran’ın Hürmüz hattındaki baskı dili yeni değil. Endeks24’ün 4 Ağustos’ta aktardığı ABD gemilerine yönelik Hürmüz tehdidinde İran liderinin askerî danışmanı Mohsen Rezaei, Tahran’ın belirlediği rotalar dışından boğaza girecek ABD savaş gemilerinin hedef kabul edileceğini savunmuştu. Hatemi’nin son açıklaması, aynı güvenlik hattını deniz rotalarından bölgedeki Amerikan üslerinin faaliyet düzeyine taşıyor.
Hürmüz mesajı üs tartışmasıyla birleşti
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 5 Ağustos’ta İran ile Umman’ın Hürmüz’den geçecek yeni bir rotanın koordinatları üzerinde uzlaştığını, bunun boğazın hemen açılması anlamına gelmediğini açıklamıştı. Hatemi’nin 16 Ağustos’taki çıkışı, Tahran’ın deniz erişimi ile ABD’nin bölgesel askerî varlığını aynı baskı çerçevesinde ele almaya devam ettiğini gösteriyor.
Bu nedenle “eski düzene dönüş yok” ifadesi, doğrulanmış bir üs kapanışı veya ABD’nin bölgeden çekildiğine dair saha sonucu olarak değil, İran ordusunun ilan ettiği siyasi ve askerî tutum olarak değerlendirilmeli. CENTCOM’un bir gün önce yayımladığı personel ve ziyaret bilgileri, ABD’nin Orta Doğu’daki askerî varlığının sürdüğüne ilişkin güncel resmî karşı kayıt oluşturuyor.
