Körfez’de tırmanan savaşın Hürmüz Boğazı’nı trafiğe kapatması, küresel petrol arzının ana damarlarından biri olan Irak’ı stratejik bir yol ayrımına getirdi. Irak Başbakan Yardımcısı ve Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani, günlük 3,4 milyon varillik deniz yolu ihracatının durması nedeniyle petrol sahalarında üretimi kısmak zorunda kaldıklarını açıkladı. Bağdat yönetimi, bu krizden çıkış yolu olarak yönünü Türkiye’ye çevirerek, IKBY’yi (Irak Kürt Bölgesel Yönetimi) baypas eden yeni bir sevkiyat planı hazırladı.
Üretim kapasitesi yarıya düştü
Irak'ın 4,4 milyon varillik toplam kapasitesine rağmen, sevkiyat kanallarının kilitlenmesiyle günlük üretim 1,5–1,6 milyon varil seviyesine kadar geriledi. Mevcut üretimin yalnızca iç piyasadaki rafineriler ve elektrik santrallerinin ihtiyacını karşıladığını belirten Abdulgani, ekonomik kaybın önlenmesi için alternatif rotaların "hayat memat" meselesi olduğunu vurguladı. Bu kapsamda Kerkük petrolünü Türkiye’ye taşıyacak boru hattında son test aşamasına gelindi.
Kerkük’ten doğrudan Türkiye’ye
Hattın yaklaşık 100 kilometrelik son bölümünde hidrostatik testlerin devam ettiğini ifade eden Bakan Abdulgani, çalışmaların bir hafta içinde tamamlanacağını bildirdi. Yeni planın en dikkat çekici noktası ise sevkiyatın IKBY topraklarından geçmeden, doğrudan Kerkük sahalarından Türkiye sınırına ulaştırılacak olması. Günlük 200-250 bin varil başlangıç kapasitesine sahip olan bu hat, Hürmüz krizinde Irak petrolü için en hızlı kara alternatifi olarak öne çıkıyor. Bağdat ayrıca Suriye ve Ürdün üzerinden de yeni ihale süreçlerini değerlendiriyor.
Irak’ın enerji lojistiğini ve Türkiye rotasındaki stratejik değişimi rasyonalize eden modellerimiz, süreçteki risk ve fırsat dengesini şu şekilde işaret ediyor:
ANALİZ:
Irak’ın günlük 3,4 milyon varillik Basra ihracatını kaybetmesi, ülke ekonomisinde aylık milyarlarca dolarlık bir cari açık riski yaratmaktadır. Kerkük-Ceyhan hattının 250 bin varillik kapasiteyle devreye alınması, toplam kaybın yalnızca %7-8’ini karşılayabilse de psikolojik ve stratejik açıdan Türkiye’nin "güvenli liman" rolünü pekiştirmektedir. Modellemelerimiz, IKBY’nin devre dışı bırakılmasının Bağdat ile Erbil arasındaki enerji gelir paylaşımı krizini derinleştireceğini, ancak Türkiye üzerinden gerçekleşecek sevkiyatın BOTAŞ ve liman hizmetleri kalemlerinde ek döviz girdisi yaratacağını öngörüyor. 2026 enerji projeksiyonlarımızda, Hürmüz Boğazı’ndaki blokajın sürmesi halinde Irak’ın Türkiye hattındaki kapasite artırım yatırımlarını hızlandırması ve Ceyhan’ın küresel petrol fiyatlamasında birincil referans noktasına dönüşmesi beklenmektedir.
ENDEKS24 ANALİZ MASASI
Irak-Türkiye enerji hattı ve bölgesel lojistik transfer risk analizi
Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında; bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.
