Brent petrol mayıs ayında yüzde 19’un üzerinde gerileyerek son altı yılın en kötü aylık performansını kaydetti. Aynı dönemde ABD tipi ham petrol (WTI) yüzde 17’ye yakın düşüş gösterdi. Piyasalar, ABD ile İran arasında olası bir uzlaşmanın Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışını yeniden normalleştirebileceği beklentisini fiyatladı.
Fiyatlardaki sert geri çekilme, enerji piyasalarında kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Brent petrolde görülen aylık kayıp, pandemi kaynaklı küresel kapanmaların etkili olduğu Mart 2020’den bu yana ilk kez bu ölçekte gerçekleşti.
Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen görüşmelere ilişkin nihai kararını Beyaz Saray Durum Odası’nda vereceğini açıkladı. Bu açıklamanın ardından WTI günü yüzde 1,73 düşüşle 87,36 dolardan kapatırken, Brent petrol yüzde 1,77 gerileyerek 92,05 dolara indi.
Piyasanın odaklandığı temel risk ise Hürmüz Boğazı’nda kesintisiz petrol akışının yeniden sağlanması ihtimali oldu. Küresel petrol ticaretinin önemli bölümü bu koridor üzerinden gerçekleşiyor.
Trump’ın talepleri belirsizliği koruyor
Trump, İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğini kabul etmesini ve Hürmüz Boğazı’nı her iki yönde ücretsiz ve kesintisiz ulaşıma açmasını istedi. Ayrıca boğazdaki mayınların temizlenmesi ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarına yönelik denetim talepleri de gündeme geldi.
Ancak söz konusu şartların önemli bölümü Tahran yönetimi tarafından geçmişte reddedilmiş talepler arasında yer alıyor. Bu durum, piyasaların anlaşma ihtimalini fiyatlamasına rağmen diplomatik sürece ilişkin belirsizliğin sürmesine neden oluyor.
Müzakere sürecine yakın ABD’li yetkililer, tarafların ateşkesin uzatılması ve İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin başlamasını içeren 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde çalıştığını belirtti. Nihai onayın ise henüz verilmediği ifade ediliyor.
Hürmüz Boğazı petrol piyasasının merkezinde
Hürmüz Boğazı küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik geçiş noktası olarak kabul ediliyor. Bölgedeki herhangi bir güvenlik riski son yıllarda fiyatlarda yukarı yönlü baskı yaratırken, boğazın tamamen açılması beklentisi bu kez ters yönde fiyatlandı.
Enerji piyasalarında asıl kritik eşik ise arz tarafında oluşabilecek kalıcı artışın boyutu olarak görülüyor. İran petrolünün uluslararası piyasalara daha güçlü dönüş yapması halinde mevcut fiyat baskısının derinleşebileceği değerlendiriliyor.
Brent petroldeki yüzde 19’luk aylık kayıp, yalnızca jeopolitik risk priminin çözülmesini değil, aynı zamanda piyasanın arz fazlası senaryolarını daha agresif şekilde fiyatlamaya başladığını gösteriyor.
