Altın fiyatlarındaki sert hareketler, Türkiye'de yalnız yatırımcıların portföyünü değil bankaların TL mevduat için verdiği faizleri de etkileyebilen bir makroihtiyati kanala dönüştü. TCMB'nin TL mevduat payı hedefleri nedeniyle kıymetli maden hesaplarının TL karşılığı yükseldiğinde bankaların oranı koruma ihtiyacı artabiliyor; altın gerilediğinde ise aynı baskı hafifleyebiliyor.
Bu mekanizmanın merkezinde bankaların gerçek kişi TL mevduat payı bulunuyor. Hesaplamada TL mevduatın yanı sıra döviz ve kıymetli maden hesaplarının TL karşılığı da etkili olduğu için altın fiyatındaki yükseliş, müşteri bakiyeleri değişmese bile toplam içindeki TL payını aşağı çekebiliyor. Bankalar hedefe yaklaşmak için TL mevduat fiyatlamasını daha rekabetçi hale getirebiliyor.
TCMB altın oynaklığının etkisini sınırladı
TCMB'nin 2026-I Enflasyon Raporu, döviz ve altın fiyatlarındaki oynaklığın TL payı hesabında yarattığı olumsuz etkiyi açık biçimde kayda geçirdi. Merkez Bankası, bankalara esneklik sağlamak amacıyla TL payı hesaplama dönemini dört haftadan sekiz haftaya çıkarırken, döviz kuru ve kıymetli maden fiyatlarında kullanılan ortalamayı da üç aydan altı aya uzattı. Düzenlemenin amacı, kısa süreli fiyat sıçramalarının bankaların mevduat kompozisyonu hedeflerine etkisini yumuşatmaktı. Ayrıntılar TCMB Enflasyon Raporu'nda yer alıyor.
Prof. Dr. Selva Demiralp'in 18 Ağustos tarihli imzalı analizinde bu kanalın savaş döneminde daha görünür hale geldiği hesaplanıyor. Gram altın ile mevduat faizi arasındaki haftalık korelasyon, Ağustos 2025 ile Şubat 2026 sonu arasında yaklaşık -0,97 iken, Şubat sonundan 18 Ağustos'a uzanan dönemde yaklaşık -0,50'ye geriledi. Negatif ilişkinin zayıflaması, altın ile mevduat faizini ters yönde bağlayan klasik piyasa dinamiğine makroihtiyati düzenlemelerin ek bir karşı kuvvet oluşturduğuna işaret ediyor.
Faizdeki düşüşü yalnız altın açıklamıyor
Korelasyon tek başına nedensellik göstermiyor. Mevduat faizlerinin yönünde politika faizi, bankaların likidite ihtiyacı, fonlama maliyeti ve mevduat vadesi de belirleyici. TCMB'nin 30 Temmuz tarihli Para Politikası Kurulu özetinde TL mevduat faizlerinin 12 Haziran haftasına kıyasla 81 baz puan gerileyerek 17 Temmuz haftasında yüzde 46,7 olduğu belirtildi. Resmî seri haftalık mevduat faizlerinde izleniyor.
Mevduat rekabetinde altın kanalı kalıcı hale geldi
Altın fiyatları yükseldiğinde kıymetli maden hesaplarının TL karşılığı büyüyerek bazı bankalarda TL payı hedefini zorlaştırabiliyor. Böyle dönemlerde TL mevduata verilen fiyatların yukarı taşınması için ek teşvik oluşuyor. Altın gerilediğinde aynı matematik tersine dönüyor ve bankaların yeni TL mevduat çekme baskısı azalabiliyor.
Bu etkinin 2026 başında da bankacılık sektöründe görünür olduğu daha önce altın rallisinin TL mevduat hedeflerine etkisinde izlenmişti. Yeni dönemdeki fark, altın ile mevduat faizinin tarihsel ters yönlü bağının tamamen kaybolmaması, ancak savaş ve düzenleme kanalı altında belirgin biçimde zayıflaması. Bankaların mevduat yarışında artık yalnız politika faizinin yönü değil, altın fiyatının mevduat kompozisyonuna yaptığı değerleme etkisi de fiyatlama denkleminde yer tutuyor.
