Brent petrol, ABD ile İran arasında varılan barış mutabakatının ardından 15 Haziran'da yüzde 4,6 gerileyerek varil başına 83,34 dolara indi. Nisan ayında görülen 119,50 dolarlık zirveden bu yana gerçekleşen yüzde 30'u aşan gerileme, Türkiye'nin ikili enerji katsayısını devreye soktuğunda enflasyon ve cari açık cephesinde ciddi bir nefes alma potansiyeli taşıyor.
Türkiye, ham petrol ihtiyacının yüzde 83'ünü yurt dışından karşılıyor. Bu dışa bağımlılık, küresel fiyat hareketlerini doğrudan tüketici fiyatlarına yansıtıyor. ING'nin petrol fiyat geçişkenliğine ilişkin analizine göre Brent'teki her yüzde 10'luk düşüş, Türkiye tüketici enflasyonuna yaklaşık 1,1 puanlık bastırıcı etki yapıyor.
Yüzde 30'luk gerilemenin TÜFE'ye yansıması
Petrolün Nisan zirvesinden bu yana yüzde 30,2 gerilediği dikkate alındığında, söz konusu katsayı üç tam tur demek. ING modelini esas alırsak, yaklaşık 3,3 puanlık bir TÜFE bastırıcı etki potansiyeline işaret ediyor. Bunun ne kadarının fiyatlara yansıyacağı kısmen vergiler, dağıtım marjları ve geçiş hızıyla belirleniyor; etki anlık değil, aylara yayılarak gerçekleşiyor.
Buna karşın fatura henüz kapanmış değil. Mart ayında 9,67 milyar dolara yükselen aylık cari açığın enerji ve altın dışı kısmı yalnızca 3,88 milyar dolardı. Farkın tamamına yakınının enerji kaynaklı olduğu düşünüldüğünde, petrol fiyatlarındaki her on dolarlık kalıcı düşüş cari açığı 2,5 milyar dolar iyileştiriyor; bunu TCMB'nin kendi araştırma notları ortaya koyuyor.
Enerji faturasındaki baskı hafifledikçe cari açıktaki iyileşme, döviz üzerindeki satış baskısını da azaltacak; bu dolaylı bir enflasyon desteği.
Piyasa ekonomistleriHürmüz'ün kademeli açılması fiyat baskısını yavaşlatır
Petrolün bugün gördüğü fiyat, anlaşmanın beklentisini büyük ölçüde fiyatlamış durumda. Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndaki mayın temizliği ve altyapı onarımlarının tamamlanması zaman alacak; deniz trafiğinin tam kapasite işlev kazanması kademeli bir süreç. Piyasa analistleri Brent'in normalleşme sürecinde 80 dolar civarında dengelenebileceğini öngörüyor. Böyle bir senaryoda ING katsayısı, Nisan zirvesine kıyasla yaklaşık 4,3 puanlık birikimli TÜFE etkisine işaret ediyor. Bu matematiksel bir çerçeve; gerçekleşme vergi ve fiyatlama dinamiklerine bağlı.
Enerji fiyatlarının düşmesi tek başına enflasyonu çözmez; enerji, kira ve hizmet bileşenlerinin iç içe geçtiği bir sepette petrol doğrudan ulaşım ve üretim maliyetlerine çarparken dolaylı kanaldan genele yayılıyor. Ancak bir yıldır cari dengeyi bozan enerji baskısının hafifliyor olması, TCMB'nin önündeki hareket alanını belirgin biçimde genişletiyor.
Endeks24 Analiz Masası
Şeffaflık ve Metodoloji Beyanı: Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
