Şubat ayı sonunda başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı, enerji fiyatlarını hızla yukarı çekti ve Türkiye'nin dış ticaret dengesini bozması beklentisiyle izlendi. TCMB'de Kıdemli Ekonomist Yasemin Barlas ve Başuzman Şebnem Oğuz'un Merkezin Güncesi blogunda yayımladığı analize göre ikinci çeyrek verileri farklı bir tablo ortaya koydu: enerji ithalatındaki belirgin artışa rağmen ihracat güçlü seyretti ve dış ticaret dengesi iyileşti. Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik, uzayan teslim süreleri ve artan navlun maliyetleri, özellikle Avrupa kaynaklı talebi geçici olarak Türkiye'ye kaydırdı.
TCMB değerlendirmesiHürmüz Boğazı krizi Türkiye'nin ihracatını nasıl etkiledi?
Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik Uzak Doğu'dan yapılan sevkiyatlarda teslim sürelerini uzattı, navlun ve sigorta maliyetlerini yükseltti. Bu gelişme, özellikle Avrupalı firmaların ihtiyati nitelikte gördüğü bir kısım talebi geçici olarak Türkiye'ye kaydırdı. TCMB'nin değerlendirmesine göre bu etki kimyasal ürünler ve ana metal sektörlerinde öne çekilen talep, giyim ve tekstilde ise tedarikçi çeşitlendirme biçiminde ortaya çıktı.
Savaşın başlamasının hemen ardından mart ayında Orta Doğu'ya yapılan ihracatta sert bir düşüş yaşanmıştı; ikinci çeyrekte bölgeye yönelik ihracatta toparlanma görüldü. Firma görüşmeleri, bu talep artışının büyük ölçüde jeopolitik gündemle bağlantılı, ihtiyati ve ilk etapta geçici nitelikte algılandığına işaret ediyor.
Enerji fiyatlarındaki sıçrama beklenenin üzerinde oldu
İkinci çeyrek ortalamalarına bakıldığında küresel enerji piyasalarındaki artış çarpıcı boyutta: Brent petrol yıllık bazda yüzde 55,2, doğal gaz ise yüzde 28,2 yükseldi. Buna paralel olarak takvim etkilerinden arındırılmış enerji ithalatı yüzde 32,4 arttı. TCMB, mevcut tedarik anlaşmalarının, spot alım oranının ve tedarik sürelerinin bu artışta ek rol oynadığını, fiyatlardaki normalleşmenin etkisinin ise gecikmeli olacağını belirtiyor.
Savaşın en hızlı yansıması enerji piyasalarında görüldü.
TCMB, Merkezin GüncesiEnerji fiyatları dış dengeyi tek başına belirlemiyor; cari denge ihracat performansı, hizmet gelirleri ve iç talep gibi başka unsurlarla da şekilleniyor. TCMB, savunma sanayiindeki yapısal büyümenin yüksek katma değerli üretim yoluyla ihracata artan desteğinin bu dengelemeye katkı sağladığını vurguluyor.
Sıkı para politikası ithalatı sınırladı
İkinci çeyrekte ithalattaki artışın tamamı enerji kaynaklı gerçekleşirken enerji hariç ithalat geriledi; ara malı ithalatı altın ve enerji hariç seviyesini korurken yatırım ve tüketim malı ithalatında gerileme görüldü. TCMB, kredi kartı harcamaları gibi yüksek frekanslı göstergelerdeki zayıf seyrin bu tabloyu doğruladığını, Satın Alma Yöneticileri Endeksi'nin ise ihracat talebine ilişkin beklentilerin arttığına işaret ettiğini belirtiyor.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
