Zamanaşımına uğrayarak Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne devredilen hisse, yatırım fonu, borçlanma aracı ve nakitler hak sahibinin başvurusuyla geri alınabilecek. SPK'nın 16 Temmuz 2026 tarihli düzenlemesi, iade başvurularında e-Devlet'i temel kanal haline getirdi. Ancak dijital başvuru ekranı ve uygulama rehberi yayımlanana kadar mevcut yöntem sürecek. Bu nedenle yatırımcıların bugün e-Devlet'ten sorgulama yapması, ardından YTM'nin güncel başvuru formunu kullanarak belgelerini posta veya kargoyla iletmesi gerekiyor.
Düzenleme, sermaye piyasası mevzuatındaki yeni başvuru dönemini başlatırken geçiş hükmüyle önemli bir ayrım yaptı. Yönetmelik yayımlandığı gün yürürlüğe girdi, fakat SPK'nın başvuru usul ve esasları açıklanana kadar eski başvuru biçimi uygulanmaya devam edecek. Mevcut başvurular ve postaya verilmiş fakat YTM'ye henüz ulaşmamış dosyalar da eski usule göre sonuçlandırılacak.
Unutulan yatırım hesabı önce nereden sorgulanacak?
İlk adım e-Devlet'teki Yatırımcı Tazmin Merkezi hizmetlerinden sorgulama yapmak. Portalda gerçek kişiler, mirasçılar ve tüzel kişiler için ayrı hizmetler bulunuyor. Kullanıcılar hem zamanaşımına uğramış hem de yakın dönemde zamanaşımına uğrayacak emanet ve alacaklarını görebiliyor.
Sorgulama sonucu çıkması, paranın veya yatırım aracının kendiliğinden hesaba aktarılacağı anlamına gelmiyor. Hak sahibinin ayrıca iade talebinde bulunması, kimliğini ve varlığın aktarılacağı hesabı bildirmesi gerekiyor. Mevcut e-Devlet sayfasında iade başvurusu değil, sorgulama hizmetleri listeleniyor.
Geçiş döneminde başvuru nasıl yapılacak?
YTM'nin halen yayımdaki zamanaşımı iade başvuru sayfası, başvuru formunun eksiksiz doldurulup çıktısının alınmasını, imzalanmasını ve zorunlu ekleriyle birlikte YTM'ye gönderilmesini istiyor. Kurumun bilgilendirmesinde posta, kargo veya elden teslim seçenekleri yer alıyor. Yönetmelikteki geçiş hükmü nedeniyle elektronik başvuru ekranı açılana kadar bu yöntemin izlenmesi gerekiyor.
Yeni düzenleme e-Devlet'i ana başvuru kanalı yaptı, ancak bugün yalnızca sorgulama ekranının açık olması başvurunun elektronik tamamlandığı anlamına gelmiyor.
T.C. kimlik numarasını içeren kimlik veya pasaport fotokopisi, adres ve iletişim bilgileri ile iadenin yapılacağı banka ya da yatırım hesabı bilgileri gerekiyor.
Hak sahibinin vefat etmiş olması halinde mirasçılık belgesi ve başvuran mirasçının kimlik bilgileri dosyaya ekleniyor.
Başvurunun vekil aracılığıyla yapılması halinde iade işlemini kapsayan noter onaylı vekâletname isteniyor.
Unvan, vergi ve MERSİS veya ticaret sicil bilgileri ile temsil yetkisini gösteren güncel belgelerin sunulması gerekiyor.
Hangi varlıklar hangi hesaba iade edilecek?
| Varlık | İade ölçüsü | Bildirilecek hesap |
|---|---|---|
| Nakit TL | Dağıtılan nema tutarıyla birlikte | Hak sahibi adına vadesiz banka hesabı ve IBAN |
| Pay veya hisse | Takasbank ve MKK'daki mevcut bakiye | Hak sahibi adına yatırım hesabı |
| Yatırım fonu | YTM hesabında bulunan fon bakiyesi | Fonun aktarılabildiği banka veya aracı kurum yatırım hesabı |
| Diğer sermaye piyasası araçları | Merkezi saklama kayıtlarındaki haklar | Aracın kabul edildiği uygun yatırım hesabı |
Yeni 28'inci maddeye göre sermaye piyasası araçları, Takasbank ve MKK nezdindeki hesaplarda bulunan bakiyeler üzerinden iade edilecek. Nakit varlıklar ise YTM hesabında oluşup dağıtılan nema ile birlikte hak sahibine ödenecek. Böylece iade, zamanaşımına uğradığı tarihteki eski nominal tutara değil, YTM nezdinde izlenen mevcut hak ve bakiyeye dayanacak.
YTM, başvuruyu aldıktan sonra hak sahipliğini kontrol edebilir ve yatırım kuruluşundan veya başvurandan ek belge isteyebilir. Mevcut prosedürde YTM talimatından sonra Takasbank'ın aktarımı izleyen ayın 15'ine kadar yapması öngörülüyor. Dosyanın eksik veya hatalı olması inceleme süresini uzatabiliyor.
Zamanaşımı hangi tarihten başlıyor?
YTM'nin açıklamasına göre genel zamanaşımı süresi 10 yıl. Süre, hesap sahibinin yatırım kuruluşuna yaptığı son talep, son işlem veya verdiği son yazılı talimat tarihinden itibaren işliyor. Nakit, pay, yatırım fonu, borçlanma aracı ile bunlara bağlı faiz ve kâr payları bu kapsamda değerlendiriliyor.
Bu düzenleme banka mevduatlarını değil, yatırım kuruluşları nezdindeki sermaye piyasası emanet ve alacaklarını kapsıyor. Ayrıca 22 Nisan 2021'den önce zamanaşımına uğrayan dosyalar ile bu tarihten sonra YTM'ye emaneten devredilen varlıklar farklı hükümlere tabi olabildiği için eski dosyalarda YTM'den özel teyit alınması gerekiyor.
YTM varlıklarına yönelik koruma da güçlendirildi
Yönetmelik yalnızca başvuru yöntemini değiştirmedi. YTM'nin malvarlığının amacı dışında kullanılamayacağı, teminat gösterilemeyeceği, kamu alacakları için dahi haczedilemeyeceği, rehnedilemeyeceği ve iflas masasına dahil edilemeyeceği hükme bağlandı. YTM'ye emaneten devredilen varlıklara ilişkin haciz, tedbir ve benzeri adli veya idari taleplerin uygulanması Takasbank'a verildi.
e-Devlet'ten iade başvurusu bugün yapılabiliyor mu?
Yeni yönetmelik elektronik başvuruyu esas alıyor, ancak SPK usul ve esasları ile YTM uygulama rehberi açıklanana kadar mevcut fiziki başvuru yöntemi devam ediyor. e-Devlet'te şu aşamada sorgulama hizmetleri bulunuyor.
Hisse senetleri nakde çevrilerek mi ödenecek?
Yönetmelik, sermaye piyasası araçlarının Takasbank ve MKK kayıtlarındaki mevcut bakiyeler üzerinden iadesini öngörüyor. Uygun yatırım hesabı bildirilmesi gerekiyor.
Mirasçılar başvuru yapabilir mi?
Evet. e-Devlet'te mirasçı adına sorgulama hizmeti bulunuyor. Geçiş dönemindeki başvuruda mirasçılık belgesinin dosyaya eklenmesi gerekiyor.
