Yunanistan, 2025 yılında zeytinyağı ihracatından 1,31 milyar euro gelir elde ederken Türkiye'nin aynı ürün grubundaki ihracatı 189,3 milyon dolarda kaldı. Avrupa Merkez Bankası'nın 2025 ortalama kuruyla Türkiye tutarı yaklaşık 167,5 milyon euroya karşılık geliyor. Böylece iki ülke arasındaki ihracat geliri farkı Yunanistan lehine yaklaşık 7,8 kata çıktı. Karşılaştırma, Yunanistan Kırsal Kalkınma ve Gıda Bakanlığı verileri ile Ege İhracatçı Birlikleri kayıtlarına dayanıyor. Her iki veri de 1 Ocak-31 Aralık 2025 dönemini kapsıyor.
Türkiye tarafında gelir kaybına ihracat miktarı ve ortalama birim değerdeki gerileme birlikte eşlik etti. Ege İhracatçı Birlikleri'nin 2025 ihracat analiz raporuna göre sevkiyat 38 bin 644 tona inerken miktar yüzde 51, ihracat değeri yüzde 65 azaldı. Endeks24'ün daha önce işlediği zeytinyağında pazar kaybı riski, düşüşün 2026'nın ilk aylarında da sektör gündeminde kaldığını gösterdi.
Fark aynı takvim yılında 7,8 kata ulaştı
Yunanistan'ın zeytinyağı geliri, ülkenin toplam gıda ihracatının yüzde 12,4'ünü oluşturdu. Atina'nın açıkladığı 2025-2026 sezon tahmini 235 bin ton üretim ve 139 bin ton ihracata işaret ediyor. Bu sezon tahmini, takvim yılına ait gelir kıyasına doğrudan dahil edilmedi. Yunan makamları ayrıca 2022-2025 üretim ortalamasında ülkenin İspanya, Türkiye ve Tunus'un ardından dördüncü sırada bulunduğunu belirtiyor. Türkiye'nin üretim sıralamasında önde olmasına karşın 2025 ihracat gelirinde geride kalması, üretim kapasitesi ile dış pazardan elde edilen değerin aynı yönde hareket etmediğini ortaya koydu.
Türkiye'nin birim ihracat değeri de düştü
EİB verilerinden yapılan hesaplamaya göre Türkiye'nin kilogram başına ortalama zeytinyağı ihracat değeri 2024'te 6,80 dolar düzeyindeyken 2025'te 4,90 dolara geriledi. Yaklaşık yüzde 28'lik düşüş, toplam gelirdeki kaybın yalnız miktar daralmasından kaynaklanmadığını gösteriyor. En büyük pazar ABD olurken Japonya, Kanada, Almanya ve Ürdün ilk beşi oluşturdu.
Kaliteli ürün üretmek yeterli değil. Ürünü pazara hak ettiği değer ve kimlikle sunmak gerekiyor.
Yunanistan'ın 2025'te feta peyniri ve zeytinyağından sağladığı toplam ihracat geliri 2,1 milyar euroyu aştı. Bunun 835 milyon eurosu fetadan, 1,31 milyar eurosu zeytinyağından geldi. Yunan yönetimi, zeytinyağında dökme satış yerine markalı ve ambalajlı ürünlerin payını büyütmeyi yeni hedef olarak öne çıkarıyor.
Ambalajlı pay yüksek, toplam gelir zayıf
Türkiye'de 2025 zeytinyağı ihracatının miktar bazında yüzde 63'ü, değer bazında yüzde 72'si ambalajlı üründen oluştu. Bu oran, Türkiye'nin markalı ve ambalajlı satışta tamamen geride olduğu yönündeki basit bir açıklamayı desteklemiyor. Aynı yılda ihracat miktarının yarıdan fazla azalması ve ortalama birim değerin düşmesi, gelir farkında daha belirleyici oldu.
İki ülkenin 2025 tablosu, zeytinyağında üretim büyüklüğü kadar istikrarlı ihracat hacmi, pazar çeşitliliği ve kilogram başına elde edilen gelirin de belirleyici olduğunu gösteriyor. Yunanistan markalı satış payını daha da artırmaya hazırlanırken Türkiye açısından temel eşik, üretim gücünü daha yüksek ve sürdürülebilir ihracat gelirine çevirmek olarak öne çıkıyor.
