ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle F-35 programından men edildiğini yineledi. Rubio'nun bu sözleri, "kriz çözüme yakın" diyen ABD'nin Ankara Büyükelçisi Thomas Barrack'ın değerlendirmesini fiilen geçersiz kıldı.
Açıklama, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin oturumunda geldi. Rubio, yasal şartlar karşılanmadığı sürece Türkiye'ye uçak satışının kapısının kapalı kalacağını söyledi.
Mevzuat belirleyici, görüşme tek başına yetmiyor
Rubio, Washington ile Ankara arasındaki sürecin müzakereyle değil mevcut yasalarla şekillendiğinin altını çizdi. "Ankara ile görüşmeler sürse bile yasal şartlar karşılanmadığı sürece kapılar kapalı kalacak" dedi. Bakan, S-400'lerin halen Türkiye'de bulunmasını sürecin önündeki temel engel olarak gösterdi.
Rubio'nun çıkışı, Demokrat Milletvekili Dina Titus'un Büyükelçi Barrack'a yönelttiği eleştiriye karşılık geldi. Titus, Türkiye'nin F-35 alımının yürürlükteki yasalara ve yerleşik politikalara aykırı olduğunu savundu. "Tom Barrack Türkiye'nin F-35 programına katılması gerektiğini söyledi. Bu yorumlar yasalarımıza ve köklü politikalarımıza aykırıdır. Türkiye bu uçakları alabilir mi, alamaz mı?" diye sordu.
Rubio yanıtında Türkiye'nin geçmişte programın parçası olduğunu hatırlattı. Ankara'nın dışarıda kalmasının tek nedenini ise Rusya'dan satın alınan S-400 sistemi olarak gösterdi. Bakan, sürecin NDAA hükümleri ve ilgili kanunlarla yasal bir zemine oturduğunu, bu nedenle başka bir seçeneklerinin bulunmadığını belirtti.
S-400 krizinin kökleri 2019'a uzanıyor
Türkiye, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini teslim almasının ardından 2019'da F-35 programından çıkarılmıştı. Washington, sistemin beşinci nesil uçaklara ait hassas verileri Rus istihbaratına taşıyabileceğini öne sürmüştü.
ABD sonraki aşamada CAATSA kapsamında Ankara'ya yaptırım uyguladı. Böylece Türkiye, askeri alım gerekçesiyle yaptırıma uğrayan ilk NATO üyesi oldu. Ankara'nın programa yatırdığı para ise iade edilmedi.
Barrack, S-400 sorununun aşılması halinde geri dönüşün mümkün olabileceğini söyleyerek Ankara'da beklenti yaratmıştı. Ancak Kongre'de Türkiye'ye uçak verilmesine yönelik muhalefet güçlü. Programa dönüş Türkiye açısından önemli bir stratejik kazanım anlamına gelse de, Washington öncelikli koşul olarak Rus sisteminden vazgeçilmesini masaya koyuyor.
