Bangladeş, insansız hava aracı tedarikini yerli üretim kapasitesine dönüştürmek için Türkiye ve Çin ile iki ayrı üretim ortaklığı yürütüyor. Türkiye ile planlanan ortak girişimin Bogura'da kurulması öngörülürken, Çinli CETC International ile imzalanan anlaşma üretim ve montajın yanı sıra teknoloji transferi, teknik işbirliği ve sanayi becerilerinin geliştirilmesini kapsıyor.
Türkiye ile ortak İHA fabrikası planı 9 Temmuz'da Yerel Yönetimden Sorumlu Devlet Bakanı Mir Shahe Alam tarafından açıklandı. Tesisin, uluslararası standartlara yükseltilen Bogura Havalimanı ile bölgede kurulması planlanan Bangladeş Hava Kuvvetleri üssünün yakınında yer alması bekleniyor. Türk ortak kuruluşun adı, yatırım büyüklüğü, ortaklık oranları, üretim kapasitesi ve üretilecek platformların tipi kamuoyuna açıklanmış değil.
Bu adım, Bangladeş'in savunma sanayisinde yerli üretim arayışını tek bir tedarikçiye bağlamadığını gösteriyor. Dakka yönetimi, aynı alanda Çin ile daha önce imzaladığı anlaşmayı da teknoloji transferi ekseninde ilerletiyor.
Çin anlaşmasında teknoloji transferi öne çıkıyor
Bangladeş Hava Kuvvetleri ile Çin'in devlet şirketi China Electronics Technology Group Corporation International arasında 27 Ocak'ta imzalanan hükümetler arası anlaşma, ülkede İHA üretim ve montaj tesisi kurulmasını öngörüyor. Projede teknoloji transferi, kapasite geliştirme, sanayi becerilerinin artırılması ve ortak teknik işbirliği başlıkları yer alıyor.
İlk aşamada orta irtifa sınıfı insansız hava araçları ile dikey kalkış ve iniş yapabilen sistemlerin üretim ve montaj kabiliyetinin oluşturulması hedefleniyor. Bangladeş Hava Kuvvetleri ayrıca uzun vadede kendi İHA'larını geliştirebilecek teknik altyapıya ulaşmayı amaçlıyor.
860 milyar takalık plan yerli üretimi büyütecek
Başbakan Tarique Rahman'ın 8 Temmuz'da parlamentoya verdiği bilgiye göre, ordunun önümüzdeki 10 yıldaki modernizasyon programı için yaklaşık 860 milyar taka kaynak gerekiyor. Program yalnızca yeni platformların tedarikine dayanmıyor. Ulusal savunma sanayisi politikası, özel savunma sanayisi bölgeleri ve üniversiteler, araştırma kurumları, özel sektör ile silahlı kuvvetler arasında daha güçlü teknoloji işbirliği de planın parçası.
Hükümetin gündeminde İHA'ların yanı sıra sensörler, elektronik harp sistemleri, hava savunma unsurları ve farklı askerî ekipmanların ülke içinde üretilebilmesi bulunuyor. Bu çerçeve, Bogura'daki İHA projelerini tekil fabrika yatırımlarından daha geniş bir sanayi politikası içine yerleştiriyor.
Yerli sanayinin sınavı montajın ötesinde olacak
Bangladeş açısından ekonomik ve teknolojik kazanımın büyüklüğü, ortaklıkların ne ölçüde tasarım, yazılım, görev sistemleri, test altyapısı ve fikrî mülkiyet yetkinliği yaratacağına bağlı olacak. Üretimin ağırlıklı olarak ithal parçaların montajıyla sınırlı kalması, yerelleşmenin stratejik değerini düşürebilir.
Buna karşılık teknoloji transferinin mühendislik kapasitesine dönüşmesi, Bangladeş'in yalnız kendi silahlı kuvvetlerinin ihtiyaçlarını karşılayan bir montaj merkezi değil, zaman içinde bölgesel tedarik zincirlerine girebilen bir üretici olmasının önünü açabilir. İHA'ların askerî görevlerin yanında afet yönetimi ve insani yardım operasyonlarında da kullanılması planlanıyor.
