Petrol ve rezerv baskısı BİST 100 görünümünü bozdu

BİST 100, 24 Temmuz haftasını 13.943,87 puanda ve yüzde 0,27 kayıpla tamamlarken cuma günkü düşüş yüzde 0,95 oldu. Brent petrolün hafta içinde 100 doların üzerine çıkması, TCMB rezervlerinin gerilemesi ve yabancı menkul kıymet girişinin önceki haftaya göre sert biçimde yavaşlaması, endeksin sınırlı kaybından daha geniş bir risk tablosu oluşturdu. A1 Capital Yatırım’ın günlük bülteni, bu baskıyı petrol, faiz indiriminin ötelenmesi ve küresel tahvil faizlerindeki yükseliş üzerinden okudu.

TCMB’nin 17 Temmuz haftasına ilişkin menkul kıymet istatistikleri, yabancı yatırımcının Türkiye pozisyonunu kapatmadığını, ancak yeni para girişinde belirgin biçimde seçici hale geldiğini gösterdi. Yabancılar hisse senetlerinde net 37,5 milyon dolar, kesin alım yoluyla DİBS’te 196,6 milyon dolar ve genel yönetim dışındaki yurtiçi borçlanma araçlarında 43,8 milyon dolar alım yaptı.

Yurtiçi piyasadaki toplam net alım 278 milyon dolarda kaldı. Bir önceki haftadaki 2 milyar 595,6 milyon dolarlık girişle karşılaştırıldığında alım hızı yüzde 89,3 geriledi. Endeks24’ün TCMB verilerinden yaptığı bu hesaplama, haftalık rakamın bir yabancı çıkışından çok giriş ivmesindeki kayba işaret ettiğini ortaya koyuyor. Önceki haftalardaki tahvil ağırlıklı yabancı ilgisi sürse de pozisyon büyütme iştahı petrol ve faiz belirsizliği altında zayıfladı.

Rezervlerde miktar ve yükümlülük yönü ayrıştı

TCMB’nin 17 Temmuz verisinde resmî rezerv varlıkları haftalık yüzde 1,7 düşüşle 160,5 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde kamu sektörünün kısa vadeli döviz yükümlülükleri yüzde 1,5 artarak 122,8 milyar dolara çıktı. İki kalem arasındaki fark 37,7 milyar dolar düzeyinde kaldı. Bu hareket tek başına rezerv krizi anlamına gelmiyor, ancak brüt rezerv ile kısa vadeli yükümlülüğün ters yönlere gitmesi haftalık tamponun zayıfladığına işaret ediyor.

Rezervlerdeki düşüşün geçici bir haftalık hareket mi, yoksa enerji maliyetleri ve kur talebiyle daha kalıcı bir eğilime mi dönüşeceği sonraki verilerle görülecek. Borsa açısından belirleyici olan yalnız 160,5 milyar dolarlık brüt seviye değil, döviz rezervlerinin yeniden artıp artmayacağı ve kısa vadeli yükümlülüklerdeki yükselişin sürüp sürmeyeceği olacak.

TCMB faiz indirimi için enerji riskini izliyor

TCMB, 23 Temmuz faiz kararında politika faizini yüzde 37’de tuttu. Banka, enflasyonun ana eğiliminin haziranda sınırlı gerilediğini, temmuzda geçici yükseliş beklendiğini ve jeopolitik belirsizlikle enerji fiyatlarının yeniden yukarı yöneldiğini belirtti. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bozulma oluşması halinde para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı mesajı da korundu.

Temmuz Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,21, 12 ay sonrası beklenti yüzde 23,95 oldu. Buna karşılık 24 ay sonrası beklenti yüzde 17,83’e geriledi. Bu değerler TCMB tahmini değil, anket katılımcılarının beklentileri. Kısa vadeli beklentilerdeki yukarı yön ile daha uzun vadeli göstergedeki düşüş, piyasanın petrol ve kur kaynaklı yakın dönem riskini artırırken sıkı politikanın orta vadeli etkisine ilişkin görüşünü bütünüyle terk etmediğini gösteriyor.

Petrol geriledi, Hürmüz belirsizliği bitmedi

Brent petrol haftaya yaklaşık 89 dolardan başladı, jeopolitik tırmanmayla 100 doların üzerine çıktı ve cuma günü 96,78 dolara geriledi. Haftalık yükseliş buna rağmen yüzde 10’a yaklaştı. İran ile Umman arasındaki Hürmüz görüşmelerine ve ABD’nin askerî operasyonlara ara vermesine ilişkin haberler hafta başında petrolü aşağı çekti, ancak ticari gemilerin geçiş koşulları ve güvenliğin nasıl sağlanacağı konusunda nihai anlaşma açıklanmadı.

Bu nedenle petrolün tek günlük düşüşü, Türkiye varlıklarındaki risk priminin tamamen çözülmesi için yeterli değil. Brent’in kalıcı biçimde 100 doların altında kalması cari denge ve enflasyon baskısını sınırlayabilir. Görüşmelerin bozulması ve taşımacılık riskinin yeniden artması ise TCMB’nin faiz indirimi için ihtiyaç duyduğu alanı daraltırken BİST 100’de değerleme baskısını yeniden büyütebilir.

Haftanın diğer dış belirleyicisi 28 ve 29 Temmuz’daki Fed toplantısı olacak. Petrol şoku ve yeni gümrük tarifeleri nedeniyle faiz artışı olasılığının yeniden fiyatlanması, ABD tahvil faizlerini yüksek tutuyor. Küresel fonlama maliyeti yükseldikçe gelişmekte olan piyasalara ayrılan sermayenin fiyatı da artıyor. BİST 100 açısından petrol, rezerv ve yabancı akımı bu nedenle ayrı başlıklar değil, faiz indiriminin zamanlamasında birleşen tek risk zinciri olarak öne çıkıyor.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.