Petrol 100 dolara çıktı stagflasyon riski yeniden büyüdü

Brent petrol, Körfez’de genişleyen çatışmaların iki kritik deniz geçişini aynı anda baskı altına almasıyla 23 Temmuz 2026’da yüzde 7 yükselerek varil başına 100,69 dolardan kapandı. Fiyatın 24 Temmuz sabahında 100 dolar çevresindeki seyrini koruması, enerji maliyetlerinin enflasyonu yukarı iterken büyümeyi zayıflatacağı endişesini yeniden piyasanın merkezine taşıdı. ABD’nin 60 ticaret ortağından ithalata yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında yeni tarife uygulaması da aynı anda fiyat baskısını ve ticaret belirsizliğini artırdı.

Arz riski Hürmüz’ün ötesine yayıldı

Petroldeki son sıçrama yalnız Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş sorunundan kaynaklanmıyor. Yemen’deki Husilerin iki Suudi petrol tankerini hedef aldıklarını açıklaması, Babülmendep ve Kızıldeniz hattını da arz riskinin parçası haline getirdi. Brent’in temmuz başında ateşkes iyimserliğiyle 70 dolara kadar gerilemesinin ardından yeniden 100 dolara çıkması, piyasaların geçici anlaşmaya verdiği güvenin hızla çözüldüğünü gösterdi.

Reuters piyasa analizine göre petrol temmuzda yaklaşık yüzde 40 yükselirken, Avrupa gösterge doğal gaz kontratları da mart ayından bu yana en sert aylık artışa yöneldi. Enerji, taşımacılık ve gübre maliyetlerindeki eş zamanlı yükselişin gıda fiyatlarına yayılma riski özellikle ithalata bağımlı ekonomilerde daha yüksek.

Merkez bankalarının ikilemi büyüyor

Enerji fiyatlarındaki yükseliş, ABD’de haziran enflasyonunun beklentilerin altında gelmesiyle oluşan rahatlamayı kısa sürede dağıttı. ABD, Almanya ve Japonya tahvil getirilerindeki artış, yatırımcıların enflasyonun yeniden kalıcı hale gelebileceği ihtimalini daha yüksek faizle fiyatladığını gösterdi.

Avrupa Merkez Bankası 23 Temmuz’daki toplantısında faizleri sabit bıraktı. Buna karşın piyasalar ilk artışı ekim ayına kadar tamamen fiyatlarken, şubat ayına kadar ikinci bir artış daha bekliyor. ABD’de de ocak ayına kadar yaklaşık iki faiz artışı fiyatlamaya yeniden girdi. Enerji ithalatçısı Euro Bölgesi açısından daha yüksek petrol ile daha sıkı para politikasının aynı anda devreye girmesi, büyüme üzerinde çift yönlü baskı oluşturuyor.

Yeni tarifeler fiyat baskısını genişletiyor

ABD, 24 Temmuz itibarıyla Avrupa Birliği ve Çin’in de aralarında bulunduğu 60 ticaret ortağından ithal edilen ürünlere yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında ek tarife uygulamaya başladı. Enerji ve bazı temel ürünler için istisnalar bulunsa da yeni rejim şirketlerin girdi maliyetleri, tedarik zincirleri ve tüketici fiyatları üzerinde ek belirsizlik yaratıyor.

Ticaret engellerinin fiyatları yükseltirken küresel talebi zayıflatması, enerji şokunun etkisini derinleştiriyor. Dünya Bankası Başekonomistinin Reuters’a aktardığı olumsuz senaryoda savaşın küresel büyümeyi 2025’teki yüzde 2,9’dan yüzde 1,3’e kadar çekebileceği belirtiliyor. Bu oran kesin tahmin değil, çatışmanın yayılması halinde ortaya çıkabilecek alt sınır senaryosu niteliğinde.

Avrupa ve Asya daha kırılgan

Petrol ve doğal gaz ithalatına yüksek bağımlılığı nedeniyle Avrupa, enerji şokuna ABD’den daha açık durumda. Euro’nun petrolün 100 dolara ulaştığı gün 1,14 doların altına gerilemesi, yüksek enerji faturasının para birimi ve finansman koşulları üzerindeki baskısını görünür kıldı.

Körfez petrolüne bağımlı Güney ve Güneydoğu Asya ekonomileri de yüksek ithalat maliyetleriyle karşı karşıya. Japonya enerji faturasını karşılayabilecek kapasiteye sahip olsa da yenin dolar karşısında kırk yılın en düşük seviyelerinde bulunması ithalat şokunu büyütüyor. ABD enerji ihracatçısı konumuyla daha korunaklı olsa da galon başına 4 doların üzerindeki benzin, artan hava yolu yakıt giderleri ve yükselen konut kredisi faizleri iç talebi baskılıyor.

Türkiye için risk senaryosu devreye girdi

Türkiye açısından 100 dolarlık Brent, ithalat faturası, akaryakıt maliyetleri ve enflasyon beklentileri üzerinden üçlü baskı anlamına geliyor. Kur geçişkenliğiyle birleşen petrol artışı, ulaştırma ve üretim maliyetlerini yükseltirken cari dengeyi de olumsuz etkileyebilir. Bu tablo, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının faiz indiriminde kullanabileceği alanı daraltan dış riskleri güçlendiriyor.

Endeks24’ün haziran sonunda yayımladığı TCMB faiz indirimini gölgeleyen riskler analizinde, ateşkesin bozulması ve Hürmüz’de yeni gerilim petrol üzerinden enflasyon ile cari dengeyi bozabilecek temel dış şok olarak işaret edilmişti. Brent’in yeniden 100 dolara çıkması, söz konusu aşağı yönlü senaryonun piyasa fiyatlamasına girdiğini gösteriyor.