İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer programının sona erdirilmesi hedefinde ayrışmıyor. Fark, bu hedefe hangi araçla ve hangi takvimle ulaşılacağında ortaya çıkıyor. Netanyahu savaşın İran yönetimi çöktüğünde ya da Tahran nükleer programından vazgeçecek ölçüde zayıfladığında bitebileceğini savunurken, Trump 13 gecelik bombardımana ara vererek görüşmelere alan açtı. Mevcut tablo stratejik kopuştan çok, Netanyahu'nun daha dar ve sert sonuç koşulları ile Trump'ın diplomasi seçeneğini açık tutan yaklaşımı arasında taktiksel bir ayrılığa işaret ediyor.
Netanyahu, Fox News'e verdiği son röportajda Trump'ın İran'ı zayıflatma ve nükleer programını sona erdirmeye zorlama çabasını tamamen desteklediğini söyledi. İsrail Başbakanı, sonuca yoğun askerî çatışmaya dönülmeden ulaşılabilmesi halinde buna itiraz etmeyeceğini de belirtti. Aynı açıklamada Trump'ın ne düşündüğünü dinleyeceğini, kararın birçok bakımdan Amerikan Başkanına ait olduğunu ifade etti.
Söz konusu ifadeler, Netanyahu'nun Washington'ın diplomasi tercihine açık bir meydan okuma hazırlığında olmadığını gösteriyor. İsrail lideri 7 Temmuz'daki bir başka röportajında Trump ile İran konusunda zaman zaman anlaşamadıklarını kabul etmiş, ancak ana başlıklarda aynı çizgide olduklarını söylemişti. Netanyahu'nun temel şüphesi, bir anlaşmanın İran'ın nükleer kapasitesini gerçekten ve kalıcı biçimde durdurup durduramayacağı üzerinde yoğunlaşıyor.
Trump baskıyı müzakereye alan açmak için kullanıyor
Trump yönetimi, İran'a yönelik askerî baskıyı kaldırmış değil. Buna karşın Washington son aşamada saldırılara ara vererek diplomasiyi öne çıkardı. ABD'nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Mike Waltz, 26 Temmuz'da Trump'ın görüşmelere alan tanımak amacıyla bombardımanı durdurduğunu açıkladı. Beyaz Saray da başkanın diplomatik çözümü tercih ettiğini, ancak İran ciddi müzakereye yanaşmazsa diğer seçeneklerin korunacağını bildirdi.
Trump 24 Temmuz'da ABD ile İran arasında görüşmeler yürütüldüğünü, Tahran'ın önceki dönemlere göre daha ciddi davrandığını ancak anlaşmanın henüz garanti olmadığını söyledi. Ardından gelen iki günlük karşılıklı saldırı arası, Washington'ın askerî operasyonu kalıcı hedef değil, müzakere kaldıraçlarından biri olarak gördüğünü ortaya koydu.
Netanyahu savaşın bitiş çıtasını daha yükseğe koyuyor
Netanyahu'nun söylemi, yalnızca nükleer programın teknik olarak sınırlandırılmasına değil, İran'ın ileride kapasitesini yeniden kuramayacağı bir güç kaybına odaklanıyor. İsrail Başbakanının rejimin çökmesi veya ağır biçimde zayıflaması seçeneklerini savaşın bitiş koşulları arasında sayması, Washington'ın mevcut diplomatik çizgisinden daha geniş bir siyasi hedefe işaret ediyor.
Ayrışma İran'ın nükleer programının sürüp sürmemesinde değil, bir anlaşmanın yeterli güvence sayılıp sayılmayacağı ve askerî baskının ne zaman yeniden devreye gireceğinde düğümleniyor.
Netanyahu ayrıca İran'ın saldırısının biçimi veya kapsamı ne olursa olsun İsrail'in sert karşılık vereceğini söyledi. Bu tutum, Trump görüşmelere zaman tanırken İsrail'in kendi güvenlik eşiğini bağımsız biçimde koruduğunu gösteriyor. İran'dan İsrail'e doğrudan veya vekil güçler üzerinden yeni bir saldırı gelmesi, Washington'ın diplomatik takviminden önce İsrail'in karşılık vermesine yol açabilir.
Washington görüşmesi ayrışmanın sınırını gösterecek
Netanyahu'nun Trump ile Washington'da yapacağı görüşmede iki başlığın öne çıkması bekleniyor. Birincisi, İran'la yürütülen temasların nükleer programa ilişkin hangi somut kısıtları içereceği. İkincisi, Tahran yeniden saldırır veya müzakereleri uzatırsa askerî operasyonların hangi eşikte başlayacağı. Netanyahu'nun “karar Trump'a bağlı” vurgusu, İsrail'in Amerikan stratejisini değiştirmekten çok daha sert koşullarla şekillendirmeye çalışacağını düşündürüyor.
Endeks24'ün daha önce yayımladığı Trump ve Netanyahu görüşmesinin enerji etkileri dosyasında da iki lider arasındaki taktik farkın Hürmüz Boğazı, petrol arzı ve ateşkes süreci üzerinden piyasalara yansıdığı ele alınmıştı. Yeni açıklamalar, ana ittifakın korunduğunu ancak savaşın sona erme ölçütü konusunda İsrail'in daha yüksek bir çıta koyduğunu gösteriyor.
Kaynak: Reuters, 7, 24 ve 26 Temmuz 2026; Associated Press, 26 Temmuz 2026. Değerlendirme, liderlerin kamuya açık açıklamalarının karşılaştırılmasıyla hazırlanmıştır.
