Halka arzlarda 'fiyat istikrarı planlanmaktadır' ve 'günlük alım emri taahhüdü' hakkında bugüne kadar sayısız yazı ve paylaşımda bulundum. 'Fiyat istikrarı planlanmaktadır' ifadesinin içi boş bir söylem olduğunu, bunun kaldırılması gerektiğini, şirketlerin alım emri taahhüdü vermelerinin daha doğru olacağını söyledim.
Sizleri tam 36 yıl öncesine götüreceğim. 'Geçmişten Günümüze Türk Sermaye Piyasası ve Borsa' adlı kitabımızda, sermaye piyasasına büyük emekleri olan Dr. Emin Çatana ve Dr. Berra Doğaner'in söyleşisinden kısa bir kesit aşağıdadır.
Sayın Çatana o yılları anlatıyor: "O zamanlar SPK daha devrede yok, halka açılacak şirketlere borsa karar veriyor. İster halka açılsın, ister ortak satışı olsun, hepsine biz 'halka arz' dedik. Birincil halka arz. İkincil halka arz. İhraççılar ile birlikte hareket eden manipülatörler ya da tersi, ihraç sonrası fiyatları manipüle ediyorlardı. İnsanlar zarar görüyordu ve borsanın gelişmesine de en büyük engellerden biriydi. Bir karar aldık. Borsada halka açılan şirketler, 6 ay süre ile ihraç fiyatından geri alım taahhüdünde bulunacak, bunu da banka teminat mektubu ile garanti edecekler. 6 ay süreli koşulsuz teminat mektubu olacak. Bu kural çok güzel işledi, herkes memnundu. Hatta önceleri bu kuralın serbest piyasa teamüllerine aykırı olduğunu savunanlar bile sonradan memnuniyetlerini ifade etmişlerdi."
Çatana, Akbank'ın halka arzı ile birlikte 6 ay sonrasında Sakıp Sabancı'nın kendisine gelip nasıl teşekkür ettiğini de bizlerle paylaşmış... "Sakıp Bey geldi" dediler. Benim Sakıp Bey diye tanıdığım yok. "Yok efendim bildiğiniz Sakıp Bey" Allah Allah bir şaşırdım. Yukarı geldi. Bir çay ısmarladım. "Ağam sana şükran borçluyum" dedi. "Ben ne yaptım?" dedim. "Sen bizim bu satışımıza itibar kattın. Beni küfür yemekten kurtardın. Rahat rahat sattım. 600 milyon dolar para aldım. Bundan da şu kadar mevduat faizi aldım. Hem şirket güçlendi hem de ortaklarım oldu" dedi. Söylediği kelimeler aynen bunlardı. Allah rahmet eylesin.
36 yıl önce, halka arzlarda 6 ay süreyle geri alım taahhüdü kuralı uygulanmıştı. Sermaye piyasaları yıllar içerisinde çok gelişti, çok ilerledi, çok emek ve gayret sarf edildi. Fakat bazı açılardan da maalesef, geçmiş arar hale gelindi.
