Kuzey Amerika'da süren futbol şölenine, sahadaki rakiplerden çok hava damgasını vurabilir. İklim bilimi kuruluşu World Weather Attribution'ın analizi, turnuvanın 104 karşılaşmasından dörtte birinin oyuncuların ve taraftarların sağlığını tehdit eden sıcak koşullarda geçebileceğini ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre yüksek sıcaklığın yüksek nemle birleşmesi, sıcak stresi riskini belirgin biçimde artırıyor. Uluslararası oyuncular birliği FIFPRO, ıslak hazne küre sıcaklığının (WBGT) kritik eşiği aşması durumunda maçlarda serinleme molalarını zorunlu tutuyor. ABD, Kanada ve Meksika'daki 16 şehirde oynanan turnuvada statların büyük bölümü bu sınırı zorlayabilir.
On altı statın on dördü risk altında
Kuzeydeki ve kıyıdaki şehirlerde koşullar daha ılımlı seyrederken, Texas gibi güney eyaletleri ile Meksika'da sıcaklık düzenli olarak 30 derecenin üzerine çıkabiliyor. Reuters'ın Climate Monitor verisine göre İngiltere'nin 17 Haziran'da Dallas'ta çıkacağı maçta sıcaklığın tarihsel ortalamanın en az 7,6 derece üzerinde olması bekleniyor. Yalnızca üç statta klima bulunması, açık alandaki on binlerce taraftarı da riske sokuyor.
Futbolun kuzey yarımküre yazlarında güvenle oynanabilmesi yalnızca uyum önlemlerine değil, fosil yakıtlardan uzaklaşmayı sağlayacak hızlı azaltım çabalarına da bağlı.
World Weather Attribution raporuTehlike yalnızca sahada değil
Aşırı sıcak yalnızca sahadaki oyuncuları ilgilendirmiyor. Son 11 yıl, kayıtlardaki en sıcak yıllar oldu; geçen yıl 1.200'den fazla şehir tüm zamanların en yüksek sıcaklığını gördü. Irak'ın Basra kentinde termometre 53,9 dereceyi, Yeni Delhi'de 49,9 dereceyi buldu. Aşırı sıcakların dünya genelinde yılda 500 binden fazla ölüme katkıda bulunduğu belirtiliyor.
The Nature Conservancy'den Robert McDonald, bu boğucu sıcağın büyük bölümünü kentsel ısı adası etkisine bağlıyor: yollar, binalar ve kaldırımlar gün boyu emdikleri ısıyı gece yeniden salıyor. World Resources Institute'tan Eric Mackres ise şehirlerde "maruziyet eşitsizliği" bulunduğunu, düşük gelirli mahallelerin daha az yeşil alan ve ısıyı hapseden yapılarla en büyük riski taşıdığını vurguluyor.
2 katMcDonald'ın 9 bin kenti kapsayan çalışmasına göre ağaçlar olmasaydı şehirler bugün iki kat daha sıcak olurdu; yine de ağaçlandırma, 2050'ye dek beklenen artışın ancak yüzde 20'sini hafifletebiliyor.
Şehirler serinlemenin yolunu arıyor
Aşırı sıcağa karşı dünya genelinde onlarca girişim hayata geçti. Geçen kasımda Rio de Janeiro'daki Dünya Belediye Başkanları Zirvesi'nde başlatılan C40 Cool Cities Accelerator kapsamında 33 şehir acil eylem sözü verdi. Ahmedabad'ın 2013'ten bu yana uyguladığı erken uyarı planı ölümleri yüzde 27 azalttı, Medellin yeşil koridorlarla yerel sıcaklığı 2 dereceye kadar düşürdü. Austin binalarda klimayla 29,4 derecenin altını zorunlu kılarken, Barcelona gelecek yıl 50 derecelik bir sıcak hava dalgasının tam ölçekli simülasyonunu yapmaya hazırlanıyor.
Mackres'e göre en güçlü araç gölge: insanların hissettiği sıcaklığı 8 ila 15 derece düşürebiliyor. Dünya Kupası boyunca taraftarların büyük ekranlar etrafında toplandığı açık hava alanlarına kurulacak gölgelikler, turnuva bittikten sonra kent sakinleri için kalıcı bir mirasa dönüşebilir.
