Borsa İstanbul neden dört gündür düşüyor?

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, 27-29 Temmuz arasında üç kez üst üste kayıpla kapandı ve 30 Temmuz seansına yüzde 0,13 düşüşle 13.484,54 puandan başladı. Dört güne yayılan baskı tek bir başlıkla açıklanamıyor. 13.600 çevresindeki teknik eşik kırılırken yüksek faiz, bilanço dönemindeki temkinli pozisyonlanma ve küresel risk iştahındaki bozulma aynı anda fiyatlamayı etkiledi. 30 Temmuz kapanışı henüz oluşmadığı için dört günlük düşüş, üç tamamlanmış kayıplı seans ile dördüncü günün negatif açılışını ifade ediyor.

Üç kapanıştaki bileşik kayıp yüzde 3,17

BIST 100, 24 Temmuz’daki 13.943,87 puanlık kapanıştan 29 Temmuz kapanışına kadar yüzde 3,17 değer kaybetti. Günlük kayıpların basit toplamı yüzde 3,20 olurken kapanış seviyeleri üzerinden bileşik hesap yüzde 3,17’yi veriyor. Endeksin üç günlük kaybının seans dökümü, satışların özellikle 29 Temmuz öğleden sonra yoğunlaştığını gösteriyor.

Bu hareket tek bir şirket haberiyle veya tek bir para politikası kararıyla açıklanabilecek kadar dar değil. Endeks ağırlığı yüksek hisselerdeki risk azaltımı, teknik seviyelerin aşağı geçilmesi ve yüksek faiz ortamının hisse senedine alternatif getirileri güçlü tutması aynı dönemde etkili oldu. Bilanço sezonunda şirketlerin borçluluğu, nakit üretimi ve iç talebe duyarlılığı arasındaki farkların belirginleşmesi de endeks genelinde seçiciliği artırdı.

Teknik kırılma satışları genişletti

İntegral Yatırım’ın 28 Temmuz tarihli bülteninde 13.600 puan çevresindeki 200 günlük ağırlıklı ortalama, orta vadeli yön açısından belirleyici eşik olarak gösterilmişti. Bülten, bu seviyenin kırılması hâlinde 13.500 puanı sonraki destek olarak işaret ediyordu. Endeksin 29 Temmuz’u 13.501,55 puanda tamamlaması ve ertesi güne 13.484,54 puandan başlaması, söz konusu teknik bölgenin aşağı geçildiğini ortaya koydu.

Teknik eşiklerin kırılması şirketlerin temel görünümünün aynı anda bozulduğu anlamına gelmiyor. Buna karşılık trend ve zarar kes seviyelerine bağlı pozisyonlarda risk azaltımını hızlandırabiliyor. Algoritmik işlemler, kredili pozisyon kapamaları veya yabancı satışları hareketi büyütmüş olabilir, ancak mevcut kamuya açık veriler bu başlıklardan herhangi birini ana neden olarak göstermeye yetmiyor.

Yüksek faiz borsanın alternatifini güçlü tutuyor

TCMB’nin 23 Temmuz kararı politika faizini yüzde 37’de, gecelik borç verme faizini yüzde 40’ta ve gecelik borçlanma faizini yüzde 35,5’te sabit tuttu. Bu düzeyler mevduat, para piyasası fonları ve kısa vadeli borçlanma araçlarının hisse senetleri karşısındaki rekabetini koruyor. Yüksek finansman maliyeti ise borçluluğu ve işletme sermayesi ihtiyacı yüksek şirketlerde kâr beklentilerini sınırlayabiliyor.

Merkez Bankasının iç talepteki zayıflamaya dikkat çekmesi ve kararların toplantı bazlı, ihtiyatlı biçimde alınacağını vurgulaması, piyasanın hızlı bir gevşeme senaryosunu peşinen fiyatlamasını zorlaştırıyor. Bu nedenle BİST 100’deki toparlanma beklentisi yalnız faiz indirimi ihtimaline değil, enflasyon eğilimi ile şirket bilançolarının bunu ne ölçüde destekleyeceğine bağlanmış durumda.

Fed kararı ilk üç günü açıklamıyor

Zamanlama, düşüşün nedenini ayırmak açısından önemli. BIST 100’ün 27, 28 ve 29 Temmuz’daki kayıpları Fed kararından önce gerçekleşti. Fed, 29 Temmuz’da Borsa İstanbul kapandıktan sonra politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında tuttu. Kararın 9’a karşı 3 oyla alınması ve üç üyenin 25 baz puanlık artış istemesi, küresel para politikasına ilişkin belirsizliği artırdı.

Bu nedenle Fed kararı ilk üç kayıplı kapanışın doğrudan nedeni olarak gösterilemez. Buna karşılık karar sonrasındaki küresel satış baskısı ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler, 30 Temmuz’daki negatif açılışta etkili olan dış koşullar arasında yer aldı.

Yeni halka arzlar da zayıf risk iştahıyla karşılaştı

Piyasa genelindeki risk azaltımı, yeni halka arzların ilk işlem günlerindeki alıcı dengesini de etkileyebiliyor. Albayrak Hazır Beton payları 29 Temmuz’da ALBTN koduyla, 38,60 liralık halka arz fiyatı üzerinden işlem görmeye başladı. Şirketin yeni işlem görmeye başlaması fiyat artışını garanti etmediği gibi ilk günlerdeki zayıflık da tek başına şirketin uzun vadeli görünümünü belirlemiyor.

Yeni paylarda fiyatlama, genel endeks eğiliminin yanında arz değerlemesi, yatırımcı başına düşen pay miktarı, ortak satışı, halka arz gelirinin kullanım alanı ve satış emirlerini karşılayacak alıcı derinliğiyle şekilleniyor. Bu nedenle halka arz hisselerindeki kısa vadeli hareketi ana endeksten bağımsız okumak yanıltıcı olabilir.

30 Temmuz kapanışı ve 13.400 bölgesi izlenecek

30 Temmuz açılışı sonrasında teknik görünümde 13.400 ve 13.300 puan seviyeleri destek, 13.600 ve 13.700 puan seviyeleri direnç olarak öne çıkıyor. Satışların paniğe dönüşüp dönüşmediğini değerlendirmek için endeks seviyesinin yanında işlem hacmi, düşen hisse sayısı, bankacılık endeksi, yabancı yatırımcı işlemleri ve kredili pozisyon verilerinin birlikte izlenmesi gerekiyor.

Mevcut tablo belirgin bir düzeltmeye işaret ediyor, ancak tek başına sistemik kriz veya piyasa çöküşü tanımı için yeterli değil. Düşüşün dördüncü tamamlanmış seansa dönüşüp dönüşmeyeceği 30 Temmuz kapanışında belli olacak. Kısa vadeli tepkinin kalıcı toparlanmaya dönüşmesi için önce 13.600 çevresinin yeniden kazanılması ve bilanço döneminde alıcıların endeks ağırlığı yüksek hisselere dönmesi gerekecek.

Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.