Barajlar, kış ve bahar aylarındaki yoğun yağışlarla rekor seviyede doldu. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, son 7 aydaki yağışların 66 yılın en yüksek seviyesini gördüğünü, baraj doluluk oranının yüzde 75 civarında olduğunu, bazı barajlarda ise yüzde 100'e ulaştığını açıkladı. Yumaklı, bu tablonun memnuniyet verici olduğunu ancak suyun doğru yönetilmediğinde dünyanın en yıkıcı afetlerinden birine dönüşebildiğini belirtti. Yüzde 100 doluluk nedeniyle birçok barajda tahliye kapakları açıldı ve aşağı havzada taşkın endişesi gündeme geldi.
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nden Doç. Dr. Ceyhun Özçelik, uzun süren kuraklığın ardından gelen bol yağışın sevindirici olduğunu, ancak dolu barajların mansabındaki il, ilçe ve yerleşim yerlerinde ciddi taşkın riski oluştuğunu söyledi. Özçelik, kurumlar tarafından gerekli önlemlerin alındığını ifade etti.
Kapaklar 7 yıl sonra açıldı
Fırat Nehri üzerindeki Atatürk Barajı'nda tahliye kapakları 7 yıl sonra açıldı. Türkiye'nin en büyük üçüncü barajı olan ve Diyarbakır'ın Çüngüş ilçesinde bulunan Karakaya Barajı'nda da kapakların açılmasıyla dakikada binlerce metreküp su tahliye edildi. Gövde yüksekliği 173 metre olan setten süzülen basınçlı su, dikkat çeken görüntüler oluşturdu. Kapakların yıllar sonra açılması, yağış rejiminin son dönemde ne kadar sert değiştiğini gösteren somut bir gösterge oldu.
Kuraklık riski ortadan kalkmadı
Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden Prof. Dr. Yusuf Demir, yağışların kuraklık riskini ortadan kaldırmadığına dikkat çekti. Demir, El Nino ile La Nina arasındaki geçiş sürecinin yüksek ve düzensiz yağışları beslediğini, temmuz, ağustos ve eylül aylarında aşırı sıcaklar ve kuraklık riskinin gündeme geleceğini söyledi. Aynı dönemde gündeme gelen "yağışlara dış müdahale" iddialarına da değinen Demir, bunların bilimsel temeli olmayan komplo teorileri olduğunu, bulut tohumlamanın ise ancak havada yeterli nem varsa yağışı yüzde 5 ila 20 oranında artırabildiğini belirtti.
Meteoroloji Mühendisleri Odası Başkanı Barış Özgün, haziranla birlikte sistem yağışlarının yerini yüksek frekanslı kararsızlık yağışlarına bırakacağı uyarısında bulundu. Özgün, dar alanda kısa sürede düşen yağışların şehir sellerine yol açabileceğini, belediyelerin meteorolojik karar destek birimleri kurması ve İl Risk Azaltma Planlarını takip edecek yapılar oluşturması gerektiğini söyledi.
Fırat hattında sınır ötesi alarm
Taşkın riski Türkiye sınırlarını aşarak Fırat Nehri boyunca Suriye ve Irak'a uzandı. Suriye'de krizin merkezindeki Tabka Barajı'nda kapaklar açıldı; Fırat Baraj Kurumu, rezervuar doluluğunun yüzde 97'yi aştığını ve son 30 yılın en yoğun yağış sezonlarından birinin yaşandığını duyurdu. Yetkililer, Türkiye'nin yukarı havzadaki barajlardan saniyede yaklaşık 2 bin metreküp su bıraktığını belirtti. Rakka, Deyrizor ve Irak'ın Enbar vilayetinde tahliye uyarıları yayımlandı; Enbar Valisi 72 saatlik tam alarm ilan etti ve El-Kaim hattından "yıkıcı sel dalgası" gelebileceği uyarısında bulunuldu.
İzlenmesi gereken tablo
Dün İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Manisa, Samsun ve Bursa başta olmak üzere yurdun dört bir yanında sağanak ve dolu etkili oldu; tarım alanları, yollar ve binalar zarar gördü. Bolu Aladağlar'da piknik alanına yıldırım düşmesi sonucu üç kişi yaralandı. Barajlardaki rekor doluluğun fırsattan riske dönüşmemesi, suyun bilimsel kurallara uygun yönetimine ve aşağı havzadaki tahliye planlarının etkinliğine bağlı olarak değerlendiriliyor.
