Yük almak üzere geçen hafta Hürmüz üzerinden Körfez'e giren dokuz LNG tankeri, güvenlik endişeleri yüzünden boğazın içinde mahsur kaldı. Bu tablo, taşımacılık şirketlerinin ABD ordusunun rehberlik ettiği geçiş sistemine artık güvenmediğinin en somut göstergesi. İran'ın gemilere art arda saldırıları ve kötüleşen güvenlik ortamı nedeniyle şirketler boğazdan geçmeme kararı alıyor; oysa dünya deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık dörtte biri buradan geçiyor.
Buranın güvenli olmadığı açık. Öyleyse neden açık olduğu söyleniyor?
Onlarca yıldır gemiler, Körfez'e giriş çıkışta boğazın ortasındaki güvenli seyir koridorunu, yani BM denizcilik kuruluşunun 1968'de oluşturduğu Trafik Ayırım Düzeni'ni kullanıyordu. Ancak 28 Şubat'ta başlayan İran savaşından bu yana İran güçlerinin bölgeye mayın döşemesi, gemileri İran ya da Umman kıyısına yakın iki geçici rotaya zorladı. Enerji arzındaki bu kırılma, boğazın Umman tarafındaki güzergâhı giderek daha tehlikeli hale getirdi.
ABD sistemine güven neden aşındı
Reuters'ın denizcilik ve taşımacılık sektöründen yedi kaynağa dayandırdığı habere göre şirketler, ABD ordusunun geçişlere rehberlik ettiği sistemi kullanmaktan kaçınıyor. BM denizcilik kuruluşu verilerine dayanan analize göre 7 Temmuz'dan bu yana ABD sisteminin kapsadığı Umman kara sularında üç ham petrol süper tankeri, bir LNG tankeri ve bir konteyner gemisi olmak üzere yaklaşık beş gemi saldırıya uğradı. İran Devrim Muhafızları salı günü, Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait iki süper tankere düzenlenen saldırının sorumluluğunu üstlendi. Kaynaklardan beşi, ABD ordusunun Umman güzergâhındaki riskler konusunda yeterli açıklık sağlamadığını belirtti.
Resmi risk seviyesi ciddiye çıktı
Güvenlik ortamının bozulması resmi değerlendirmelere de yansıdı. ABD Donanması öncülüğündeki Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi, geçen hafta boğazdaki gemilere yönelik risk derecesini önemli seviyesinden ciddi seviyesine yükseltti; bu, en yüksek derece olan kritik'in yalnızca bir basamak altında.
Yunan deniz güvenliği şirketi Diaplous, cumartesi gününe kadar seferlerin durdurulmasını tavsiye etti. Bir diğer Yunan şirketi MARISKS ise geçişlerin kabul edilebilir bir güvenlik seviyesiyle yapılabileceğine dair herhangi bir güvence bulunmadığını bildirdi. İran ayrıca, ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koymasının ardından bölgedeki enerji ihracatını daha da kısıtlamakla ve Kızıldeniz'e açılan Babülmendep Boğazı'nı Husi müttefikleri üzerinden kapatmakla tehdit ediyor.
Piyasa ve arz tarafında tablo
Boğaz, dünya deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık dörtte birini ve LNG'nin beşte birini taşıyor; geçişler savaş öncesinin yarısının altına indi. ABD'li bir savunma yetkilisi ise son yedi günde 100'den fazla geminin doğrudan ABD ordusuyla koordinasyon sağladığını, 300'den fazlasının bölgeden geçtiğini ve hacimler savaş öncesinin altında kalsa da çabaların işe yaradığını savundu. Fiyat tarafında Brent, yeni tırmanışla 15 Temmuz'da 84 dolar dolayına çıkarak pazar gününden bu yana yüzde 15'ten fazla yükseldi. ABD Başkanı Donald Trump ise salı günü boğazın İran hariç tüm gemi trafiğine açık olduğunu söyledi. Enerji ithalatçısı Türkiye açısından yükselen petrol ve navlun, ithalat faturası ve enflasyon üzerinde yukarı yönlü risk anlamına geliyor.
Küçük yatırımcıyı koruma ve doğru bilgilendirme misyonumuz kapsamında, bu analiz Endeks24 Analiz ve Araştırma Kurulu denetiminde, rasyonel metodolojilerle hazırlanmıştır. Kurul yapımız ve analiz ilkelerimiz hakkında detaylı bilgi için Analiz ve Araştırma Kurulu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
