Hürmüz Boğazı'nın hemen kıyısında, transponderlarını kapatıp ışıklarını söndüren tankerler gece karanlığında önceden belirlenmiş buluşma noktalarına süzülüyor. Reuters'ın gemi takip verileri ve uydu görüntülerine dayanan incelemesine göre bu sessiz trafiğin arkasında, Körfez petrolünü dünya piyasalarına ulaştırmayı amaçlayan ve operasyonu bilen kaynakların doğrudan ABD ordusuna bağladığı gizli bir gemiden gemiye aktarma ağı yer alıyor.
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırıları başlatmasının ardından Tahran, küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmıştı. Bu adım, tarihte görülmüş en büyük küresel enerji arz kesintilerinden birini yaratarak dünya genelinde enflasyonu körükledi. Reuters'a konuşan kaynaklara göre Washington, kesintinin etrafından dolaşmak için İran'ın yıllardır yaptırımları aşarken başvurduğu aktarma yönteminin bir benzerini devreye aldı.
İki gizli aktarma noktası
Operasyonu bilen 11 kişinin aktardığına göre transferler iki noktada yoğunlaşıyor: biri Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait Fujairah açıkları, diğeri Umman'ın Sohar limanı açıkları. Reuters'ın incelediği veriler, ağın Mayıs başında devreye girdiğini ve bugüne kadar en az 92 geminin transferlere dahil olduğunu gösteriyor. 11 Haziran tarihli uydu görüntülerinde ise iki noktada eş zamanlı olarak 17 çift geminin petrol aktardığı tespit edildi.
Şaşırtmalı kalkışlar, sönük ışıklar
Kaynaklara göre tankerlerin boğaza ulaşmadan önce bir buluşma noktasında toplanması, ardından aralarında yaklaşık 3.000 ila 4.000 metre mesafe kalacak şekilde şaşırtmalı biçimde yola çıkması gerekiyor. Gemiler bu sırada transponderlarını kapatıp ışıklarını söndürüyor. Bir dizi güzergah noktası, belirlenen tankerlerin ilerleyişinin uzaktan izlenmesine olanak tanıyor. Kaynaklardan biri, "Amerikalıların sizi her an izlediği" apaçık ortada diyor.
Boğazı geçen tankerler, İran'ın kendi denetim alanı ilan ettiği bölgenin hemen ötesinde çok büyük ham petrol taşıyıcısı sınıfındaki alıcı gemilerin yanına yanaşıyor. Aktarım 24 ila 40 saat arasında tamamlanıyor; boşalan tankerler boğazdan geri dönerken yüklenen taşıyıcılar yoluna devam ediyor.
Denizde seyir özgürlüğü esastır; kimse gümrük vergisi ya da başka bir yük dayatamaz.
George Procopiou · Dynacom kurucusu
Operasyonun alım tarafına uluslararası tanker operatörleri egemen. Yunanistan merkezli Dynacom Tankers Management'ın kurucusu Procopiou, 1 Haziran'da Atina'daki bir konferansta Yunanistan'ın antik çağlardan bu yana abluka kırma geleneği olduğunu söyleyerek petrolü boğazdan taşımak için yöntem aradıklarını ima etti.
20milyon varil, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan her gün geçiyordu. Açık deniz ağıyla Mayıs başından bu yana aktarılan tahmini hacim ise toplam 90 milyon varilde kaldı.
ABD katılımı yalanladı
Bir ABD savunma yetkilisi, Reuters'ın sorularına yanıt olarak Merkez Komutanlığı'na (CENTCOM) bağlı hiçbir kuvvetin açık deniz petrol transferi operasyonuna katılmadığını bildirdi. Beyaz Saray soruları CENTCOM'a yönlendirirken, İran hükümeti yorum taleplerine yanıt vermedi. Aralarında eski bir ABD'li yetkilinin de bulunduğu dört kaynak, 9 Haziran'da İran tarafından düşürülen ve ABD'nin karşılıklı hava saldırılarına yol açan Apache helikopterinin de operasyona dahil olduğunu öne sürdü. Reuters bu rolü doğrulayamadı; ancak helikopterin düşürüldüğü gün Sohar açıklarında altı çift tankerin kümelendiğini uydu görüntüleriyle saydığını belirtti. ABD'li yetkililer, helikopterdeki iki mürettebatın insansız bir tekne tarafından kurtarıldığını açıklamıştı.
