İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in askeri danışmanı Mohsen Rezaei, Tahran’ın belirlediği deniz yolları dışında Hürmüz Boğazı’nda yeni bir geçiş hattı oluşturulmasına izin verilmeyeceğini söyledi. Rezaei, bu güzergâhlara girecek ABD savaş gemilerinin hedef kabul edileceğini ve İran’ın gemileri vurabilecek füze ile savunma kapasitesine sahip olduğunu savundu. Açıklama, Washington’ın boğazın uluslararası trafiğe tamamen açılması gerektiği yönündeki tutumuyla Tahran’ın geçişleri yönetme iddiasını doğrudan karşı karşıya getirdi.
İran’ın belirlediği rota dışında ilerleyen ABD savaş gemileri hedef kabul edilecek.
İran devlet medyası Press TV’nin aktardığı açıklamada Rezaei, ABD’nin İran’a ait olmayan bir geçiş hattı kuramayacağını belirtti. İranlı yetkili, “yetkisiz” sayılan rotalara girecek savaş gemilerinin vurulacağını söyledi. Ancak hangi koordinatların izinli kabul edildiği, askeri gemilere uygulanacak bildirim usulü ve tehdidin hangi koşulda icra edileceği kamuya açık biçimde açıklanmadı.
Rezaei, ABD’nin İslamabad’da varıldığını söylediği mutabakat kapsamında İran’ın Hürmüz’e ilişkin düzenlemelerini kabul ettiğini, daha sonra anlaşmayı ihlal ettiğini ileri sürdü. Washington ile Tahran’ın haziran mutabakatını farklı yorumladığı Reuters tarafından da aktarıldı. ABD metnin boğazın açılmasını zorunlu kıldığını savunurken İran, düzenlemenin deniz trafiği üzerindeki yetkisini koruduğu görüşünde. İmzalı metin ve uygulama takviminin kamuoyuna açıklanmaması, Hürmüz için açıklanan uzlaşma çerçevesindeki temel belirsizlik olmaya devam ediyor.
Tehdit sürerken gemi trafiği zayıf kaldı
Reuters’ın 4 Ağustos tarihli haberine göre 3 Ağustos’ta üç tanker ve üç kuru yük gemisi olmak üzere altı gemi boğazdan geçti. Bir önceki gün geçiş yapan gemi sayısı yediydi. Bir yük gemisi ise Umman açıklarında kimliği belirlenemeyen bir cismin isabet ettiğini bildirdi. Bu veriler Hürmüz trafiğinin tamamen durmadığını, ancak normalleşmeden uzak ve güvenlik riski altında kaldığını gösteriyor.
Değerlendirme: 4 Ağustos 2026 itibarıyla açık kaynaklarda doğrulanabilen bilgiler esas alındı.
Üsler ve Ukrayna hakkındaki iddialar teyitsiz
Rezaei, mutabakatın bozulmasının ardından yaşandığını söylediği 17 günlük çatışmada ABD güçlerine ağır darbeler indirildiğini, Kuveyt’teki bir üssün ciddi hasar gördüğünü, Erbil’in tahliye edildiğini ve bir ABD komutanının Ürdün’den İsrail kontrolündeki bölgelere taşındığını öne sürdü. Bu operasyonel ayrıntıları doğrulayan ABD açıklaması, uydu görüntüsü veya bağımsız saha kaydı 4 Ağustos sabahı itibarıyla yayımlanmış değil.
İranlı yetkili ayrıca Ukrayna’daki üç hedefe saldırı hazırlığı yapıldığını, Kiev’in özür dilemesinin ardından operasyonun iptal edildiğini savundu. Hedeflerin niteliği, hazırlığın hangi kurum tarafından yürütüldüğü ve sözünü ettiği özrün içeriği açıklanmadı. Bu nedenle iddia, doğrulanmış bir saldırı planı olarak değil Rezaei’nin anlatımı olarak değerlendiriliyor.
Enerji piyasasında asıl risk geçiş güvenliği
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin verileri, Hürmüz’den 2025’in ilk yarısında günlük ortalama yaklaşık 20,3 milyon varil petrol ve diğer sıvı yakıt geçtiğini gösteriyor. Bu büyüklük küresel petrol sıvıları tüketiminin yaklaşık beşte birine karşılık geliyor. Askeri gemilere yönelik tehdit doğrudan ticari tankerleri hedef almıyor, ancak rota kuralları üzerindeki anlaşmazlık, sigorta maliyetleri ve sevkiyat güvenliği açısından risk primini canlı tutuyor.
Rezaei’nin açıklamasının sahada yeni bir angajman kuralına dönüşüp dönüşmediği bilinmiyor. İzlenecek başlıklar, İran’ın izinli rotaları resmî koordinatlarla duyurup duyurmayacağı, ABD Donanmasının bu rotalara yaklaşımı ve ticari geçiş sayısındaki değişim olacak.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
