Washington ile Tahran, dört aydan uzun süren savaşı durduran mutabakatın nükleer denetim boyutunda taban tabana zıt iki tablo çiziyor. ABD Başkanı Donald Trump, salı günü İran'ın en üst düzey nükleer denetimleri "sonsuza kadar" kabul ettiğini açıkladı; İran Dışişleri Bakanlığı ise böyle bir taahhüt vermediğini, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerini yeniden davet etmeyi kabul etmediğini bildirdi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsviçre'nin Buergenstock beldesinde İranlı yetkililerle yapılan görüşmelerin nihai anlaşma için iyi bir zemin oluşturduğunu ve Tahran'ın müfettişlerin ülkeye dönüşüne izin vermeyi kabul ettiğini söylemişti. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghaei ise İranlı yetkililerin UAEA Başkanı Rafael Grossi ile bir görüşme yapmadığını, hasar gören tesislerin denetimine yönelik bir plan bulunmadığını belirtti.
Yaptırımlar 60 gün askıda
ABD, pazartesiden itibaren İran'a yönelik yaptırımları 60 gün süreyle askıya aldı. ABD Hazine Bakanlığı, Tahran'ın petrol ve ilgili ürünleri satmasına olanak tanıyan muafiyetin 21 Ağustos'a kadar geçerli olacağını duyurdu. Trump, serbest bırakılacak İran varlıklarının bir emanet hesabına konularak ABD'den gıda ve tıbbi malzeme alımında kullanılacağını öne sürdü. İran'ın Cenevre'deki BM Büyükelçisi Ali Bahreini ise varlıkların nasıl kullanılacağına yalnızca İran'ın karar vereceğini, başka bir ülkenin bu süreç üzerinde etkisi olacağı iddialarını reddettiğini söyledi.
İran, gelecekte çok uzun bir süre boyunca en üst düzey nükleer denetimleri tamamen ve eksiksiz şekilde kabul etti.
Donald Trump, ABD BaşkanıHürmüz açıldı, petrol geriledi
Geçici anlaşmanın ardından, küresel petrol arzı açısından hayati Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiği yeniden arttı; taraflar güvenli geçiş için bir iletişim hattı açtı. Boğazın savaş sırasında ablukaya alınması petrol fiyatlarını ve küresel enflasyonu yukarı itmişti. Tansiyonun düşmesiyle Brent petrol varil başına 78,78 dolara geriledi (Endeks24 data, son işlem 22 Haziran). Enerjide büyük ölçüde dışa bağımlı Türkiye için ucuzlayan petrol, ithalat faturası ve enflasyon patikası açısından doğrudan önem taşıyor. Ancak İran ile Umman, boğazdaki seyrüseferin yönetimi ve olası maliyetleri için ortak bir çalışma grubu kuracaklarını açıkladı; bu da arz tarafındaki belirsizliğin tümüyle bitmediğine işaret ediyor.
Sürecin yol haritası
İran tarafı, yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlere odaklanacak iki çalışma grubunun önümüzdeki günlerde kurulacağını belirtiyor. Bahreini'ye göre nükleer dosya ve UAEA'nın olası rolüne ilişkin müzakereler, ilk anlaşmanın beş bölümünün tamamı uygulanmadan başlamayacak.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
