Faiz giderleri, 2026'nın Ocak-Haziran döneminde merkezi yönetim bütçesinde 1 trilyon 464,2 milyar liraya ulaştı. Genel bütçenin ayrıntılı yurt içi sermaye transferleri tablosunda aynı dönem için 267,1 milyar liralık gerçekleşme görülmesi, faiz ödemelerinin bu dar yatırım kalemini yaklaşık 5,5'e katladığını gösterdi. Hazine ve Maliye Bakanlığının merkezi yönetim özetinde ise sermaye giderleri 464,1 milyar, sermaye transferleri 116,4 milyar lira olarak yer aldı. İki kalemin toplamı esas alındığında faiz yükü geniş yatırım harcamasının 2,5 katına karşılık geliyor. İlk yarı merkezi bütçe açığı 942,8 milyar lira oldu.
5,5 katlık oran dar yatırım kalemine dayanıyor
Muhasebat Genel Müdürlüğünün ayrıntılı genel bütçe dökümünde yurt içi sermaye transferleri için yıl başında yaklaşık 1 trilyon 32 milyar liralık ödenek bulunurken ilk altı aylık gerçekleşme 267 milyar 96 milyon lirada kaldı. Aynı kapsamdaki faiz ödemesinin yaklaşık 1 trilyon 462 milyar lira olması, iki kalem arasındaki oranı 5,47 kata taşıdı.
| Karşılaştırma | Faiz gideri | Yatırım kalemi | Oran |
|---|---|---|---|
| Genel bütçe ayrıntısı | Yaklaşık 1.462 | 267,1 yurt içi sermaye transferi | 5,5 kat |
| Merkezi bütçe geniş tanım | 1.464,2 | 464,1 sermaye gideri + 116,4 sermaye transferi | 2,5 kat |
| Merkezi bütçe sermaye gideri | 1.464,2 | 464,1 sermaye gideri | 3,2 kat |
Başlıktaki 5,5 kat, bütün kamu yatırımlarının tek bir kalem altında toplandığı anlamına gelmiyor. Sermaye giderleri doğrudan bina, altyapı, makine ve benzeri varlık edinimlerini; sermaye transferleri ise başka kurum ve kesimlere yatırım amacıyla aktarılan kaynakları içeriyor. Merkezi yönetim özetindeki iki kalem birlikte değerlendirildiğinde yatırım niteliğindeki toplam 580,5 milyar liralık harcamaya karşılık faiz ödemesi 2,52 kat düzeyinde bulunuyor.
Bütçe açığında iki kapsam farklı sonuç veriyor
Genel bütçe ile merkezi yönetim bütçesi aynı kapsamı ifade etmiyor. Genel bütçeli idarelerin ilk yarı açığı yaklaşık 974,8 milyar liraya yaklaşırken, özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların da dahil olduğu resmi merkezi yönetim bütçe açığı 942 milyar 835 milyon lira olarak açıklandı. Haberdeki açığın hangi bütçe kapsamına ait olduğunun belirtilmemesi, gelir ve gider gerçekleşme oranlarında da farklı sonuçlar üretiyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığının Haziran bütçe raporuna göre merkezi yönetim giderleri ilk yarıda 8 trilyon 730,2 milyar, gelirleri 7 trilyon 787,3 milyar lira oldu. Böylece yıllık gider ödeneğinin yüzde 46'sı, gelir tahmininin ise yüzde 47,9'u gerçekleşti. Yıllık 2 trilyon 712,7 milyar liralık açık hedefinin yüzde 34,8'i ilk altı ayda kullanıldı.
Faiz giderinin payı kullanılan paydaya göre değişiyor. Merkezi bütçe giderleri esas alındığında oran yüzde 16,8, merkezi bütçe gelirleri esas alındığında yüzde 18,8 oluyor. Yaklaşık yüzde 17'lik hesap ise daha geniş toplam tahsilat büyüklüğünü payda olarak kullanıyor.
Tahsilat oranı 2024 zirvesinden geriledi
Genel bütçe gelirlerinde ilk yarı tahakkuku 13 trilyon 382 milyar liraya ulaşırken tahsilat 7 trilyon 602 milyar lirada kaldı. Tahsilatın tahakkuka oranı yüzde 56,8 olarak hesaplandı. Aynı oran 2024'ün ilk yarısında yüzde 63,8'e yükselmiş, 2025'in aynı döneminde yüzde 62,4'e gerilemişti. Seri, 2023'teki yüzde 50,9 düzeyinden 2024'te belirgin biçimde toparlandıktan sonra iki yıl üst üste zayıflamaya işaret ediyor.
Tahakkuktaki büyüme, kamu alacağının kayda alınmasını gösterirken bütçenin nakit üretme gücü tahsilatla belirleniyor. Orandaki gerileme, vergi ve diğer genel bütçe alacaklarının tahsil süresinde baskıya işaret ediyor. Şirket kapanışları, icra dosyaları veya ticari ödeme güçlüğü ile aynı döneme denk gelmesi tek başına doğrudan nedensellik kurmak için yeterli değil; bu bağlantı ayrı veri setleriyle doğrulanmak zorunda.
Haziran fazlası ilk yarı açığını kapatmadı
Merkezi yönetim bütçesi Haziran ayında 114,2 milyar lira fazla verdi. Buna karşın Ocak-Haziran toplamında 942,8 milyar liralık açık oluştu. İlk yarıda faiz dışı fazla 521,4 milyar liraya ulaşırken faiz giderlerinin eklenmesi toplam dengeyi yeniden açığa çevirdi. Faiz ödemeleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 31,7 artarken sermaye giderlerindeki artış yüzde 7,3'te kaldı.
Ödenek kullanımında da ayrışma görüldü. Faiz giderleri için ayrılan yıllık kaynağın yüzde 53,4'ü ilk yarıda kullanıldı. Sermaye giderlerinde gerçekleşme yüzde 35,4, sermaye transferlerinde yüzde 22,2 oldu. Bu dağılım, bütçe açığındaki yıllık hedefe göre görece sınırlı kullanımın harcama kompozisyonundaki faiz baskısını ortadan kaldırmadığını gösteriyor.
Yıllık 2,74 trilyon liralık faiz ödeneğinin yarısından fazlası ilk altı ayda harcandı.
Doğrudan yatırım niteliğindeki merkezi bütçe sermaye giderleri ödeneğin yaklaşık üçte birinde kaldı.
Yatırım amaçlı transferlerde yıllık ödeneğin beşte birini aşan bölüm kullanıldı.
İlk yarı açığı, 2026 için öngörülen 2,71 trilyon liralık açığın yaklaşık üçte birine ulaştı.
Faiz giderlerinin bütçe içindeki seyrine ilişkin daha uzun dönemli görünüm, 2025 bütçe açığı ve faiz yükü verileriyle birlikte değerlendirildiğinde, 2026'nın ilk yarısındaki baskının önceki yıldan devreden borçlanma maliyetleriyle sürdüğünü gösteriyor.
Bu haber, Hazine ve Maliye Bakanlığı Haziran 2026 Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşme Raporu ile Muhasebat Genel Müdürlüğünün genel bütçe tahakkuk, tahsilat ve ekonomik sınıflandırma verilerinin editoryal olarak karşılaştırılmasıyla hazırlanmıştır.
