Aylardır süren ABD ile İran savaşında diplomasi trafiği yeniden hızlandı. ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gazetecilerin sorusu üzerine, İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney'in iki ülke arasında müzakere edilen mutabakatı onayladığına inandığını söyledi ve "Anladığım kadarıyla cevap evet" ifadesini kullandı.
Beyaz Saray'dan temkinli onay mesajı
Trump, gazetecinin Hamaney'in metni onaylayıp onaylamadığı yönündeki sorusuna kesin bir dille değil, kendi izlenimini aktararak yanıt verdi. Başkan söz konusu düzenlemeyi "çok güçlü bir mutabakat zaptı" olarak nitelendirdi; anlaşmanın "biraz kavramsal olduğunu ancak hayata geçirilecek bir çerçeve" olduğunu da ekledi.
Açıklamanın dikkat çeken yönü, onayın doğrudan İran'ın en üst karar merciine atfedilmesiydi. Babası Ali Hamaney'in savaşın ilk gününde öldürülmesinin ardından İran İslam Devrimi'nin liderliğine getirilen Mücteba Hamaney, kamuoyu önüne çıkmıyor ve sürece dolaylı kanallardan dahil olduğu belirtiliyor.
Bazı Batılı kaynakların mutabakat zaptının tamamlandığı yönündeki iddiaları gerçeği yansıtmıyor; metin henüz tamamlanmamıştır.
İran müzakere ekibine yakın kaynak, Fars Haber AjansıTahran cephesinden gelen mesaj, Washington'ın iyimser tablosuyla örtüşmüyor. Fars Haber Ajansı'na konuşan kaynaklar, Başkan'ın sözlerini "doğru ile yalanın karışımı" diye niteleyip "sahte zafer sergileme çabası" ifadesini kullandı. İran tarafı, anlaşma nihai hale gelirse önce arabulucu Pakistan'ı, ardından kamuoyunu bilgilendireceğini daha önce duyurmuştu; bu kanaldan henüz bir teyit gelmedi.
Masadaki taslakta ne var
Haftalardır üzerinde çalışılan taslak, ilk fazda 60 günlük bir süreyi öngörüyor. Bu sürede ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı'nın kısıtlamasız ticari geçişe açılması ve İran'ın boğazdaki mayınları temizlemesi planlanıyor. Buna karşılık ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldırması bekleniyor; ancak Trump, ablukanın nihai anlaşma imzalanana kadar yürürlükte kalacağını söyledi.
Nükleer dosya ise 60 günlük süreçte ayrıca ele alınacak başlıklar arasında. Taslak bu haliyle İran'dan "nükleer silah geliştirmeme" taahhüdü içeriyor; zenginleştirilmiş uranyum stoğunun tasfiyesi ile zenginleştirmenin sınırlandırılması gibi somut adımlar sürece bırakılıyor. İsrail, uranyumun kaderine dair net bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle çerçeveye mesafeli duruyor.
30 günİran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki mayınları temizlemesi için taslakta öngörülen süre.
Türkiye ve piyasa boyutu
Trump'ın mutabakata onay verdiğini ileri sürdüğü ülkeler arasında Türkiye de yer alıyor. Ankara'nın listede görünmesi, Türkiye'nin Körfez krizinde sessiz bir arabuluculuk rolü üstlendiği yorumlarını güçlendiriyor. Boğazın ticari geçişe açılması, enerji taşımacılığı üzerindeki baskıyı hafifletecek ve petrol fiyatlarında aşağı yönlü etki yaratabilecek bir gelişme olarak okunuyor.
Bununla birlikte savaşın dördüncü ayına girilirken Washington ile Tahran'dan gelen çelişkili açıklamalar, kalıcı bir ateşkesin henüz güvenceye alınmadığını gösteriyor. Piyasalar, imza töreninin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini ve ablukanın ne zaman kalkacağını yakından izliyor.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanıza ve uzman görüşüne dayandırınız.
