On yılı aşkın bir süredir Boeing ve Airbus'a uçak gövdesi parçaları üreten Türkiye, iki dev arasındaki ticaret savaşını artık yalnızca bir dış politika meselesi olarak izlemiyor. TUSAŞ'ın 2025'te bu iki üreticiye yaklaşık 540 milyon dolarlık parça ihraç ettiği hesaba katıldığında, 15 Haziran'da dolacak ABD-AB ateşkesinin yenilenmesi meselesi Türk havacılık sanayini de doğrudan kesiyor.
ABD ile Avrupa Birliği, uçak sübvansiyonları anlaşmazlığı kapsamındaki 11,5 milyar dolarlık karşılıklı gümrük vergisi askıya almasını 15 Haziran 2021'de yürürlüğe koymuştu. Beş yıl olarak belirlenen süre bu hafta dolacak. Avrupa Komisyonu sözcüsü, görüşmelerin devam ettiğini açıkladı; ancak ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağı ya da vergilerin yeniden devreye girip girmeyeceği konusunda henüz bir karar çıkmadı.
TUSAŞ hem Airbus'ın hem Boeing'in tedarikçisi
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii, iki rakip üreticiye de eş zamanlı parça üretiyor. Airbus cephesinde TUSAŞ, A320 ailesinin 18. ve 19. bölüm gövde kasalarının yüzde 50'sinden, A220 orta alt gövde panellerinden ve A350F kargo uçağının bariyer duvarından tek kaynak tedarikçi konumunda. Boeing ve Sikorsky'ye de yapısal ve mekanik parça ihracatı sürüyor. TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, 2025'teki üretimin 10 milyonu aşkın parçaya ulaştığını kaydetti.
Ticaret savaşı senaryosunda Türkiye nerede durur
Ateşkesin çökmesi halinde ABD, Avrupa'dan gelen ürünlere 7,5 milyar dolar değerinde gümrük vergisi uygulamaya dönebilir; AB de ABD menşeli 4 milyar dolarlık ithalata karşılık verme hakkını kullanabilir. Bu senaryo havacılık tedarik zincirlerini farklı biçimlerde etkileyebilir: Airbus üretim maliyetleri baskı altına girerse parça alım programlarında öncelikler ve bütçeler yeniden tartışmaya açılabilir. Türkiye ise bu çapraz ateşin doğrudan hedefi olmaktan uzak dursa da tedarikçi pozisyonu onu tablo dışı bırakmıyor.
Boeing, Airbus ve Sikorsky gibi dünya devlerinin önemli üretim ve tedarik zincirlerinde vazgeçilmez bir paydaş konumundayız.
Mehmet Demiroğlu, TUSAŞ Genel Müdürü · Mart 2026Öte yandan Türkiye'nin bu anlaşmazlıkta belirli bir esneklik alanı da var. TUSAŞ'ın hem Airbus hem Boeing ile uzun vadeli ve sözleşmeye dayalı ilişkileri, kısa vadeli tarife şoklarına karşı bir tampon işlevi görebilir. Nitekim 2023'te imzalanan 20 milyar dolarlık Airbus-THY siparişinin yarattığı STEP üretim programı, Türk şirketlerine ileriye dönük bir iş hacmi garantisi sağlıyor.
20 yıl önce başlayan Airbus-TUSAŞ iş birliği; A350F bariyer duvarı gibi kritik tek kaynak görevlerle derinleşti.
İhracat ivmesi ve Çin değişkeni
Türkiye'nin savunma ve havacılık ihracatı 2025'te 10,56 milyar dolara çıkarak beş yılda üçe katlandı. Sivil havacılık parça üretimi bu büyümenin küçük ama stratejik bir dilimini oluşturuyor. 2021 ateşkesinin temel gerekçelerinden biri, ABD ve AB'nin Çin'in devlet destekli havacılık yatırımlarına karşı ortak bir hat oluşturmak istemesiydi. Bu gerekçe 2026'da da güncelliğini koruyor; Çin'in ticaret dinamiklerine olan bağımlılık, Washington ve Brüksel'i masada tutan en güçlü ortak paydaş olmaya devam ediyor.
