İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, ülkesinin Kanal 14 televizyonundaki bir yayında, Türkiye'nin gelişmiş silahlara erişmesini engellemek için ABD nezdinde girişimde bulunduklarını söyledi. Açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'nin F-35 programına dönebileceğine ilişkin sinyallerinin ardından geldi. Cohen, Washington'dan İsrail'in askeri üstünlüğünü güvence altına alan mevzuatın korunmasını istediklerini belirtti.

QME doktrini · kökeni
2008
F-35 programı · çıkarılma
2019
CAATSA yaptırımı
2020

İsrail Türkiye'nin F-35'ini nasıl engellemeye çalışıyor

Cohen'in açıklaması, İsrailli yetkililerin son günlerde art arda gelen çıkışlarının bir parçası. Aktarılan bilgilere göre İsrail, ABD'nin Türkiye'ye F-35 vermesini engellemek için birden fazla araca aynı anda başvuruyor. Bunların başında, ABD mevzuatındaki niteliksel askeri üstünlük (QME) doktrini geliyor; İsrail bu düzenlemeyi öne sürerek Kongre nezdinde girişimde bulunmayı planlıyor.

İsrail'in başvurduğu araçlar
F-35'i engellemek için dört koldan hamle
01
QME doktrini: İsrail'in askeri üstünlüğünü koruyan ABD mevzuatının öne sürülmesi.
02
Kongre iş birliği: satışı zorlaştırmak için ABD'li yasa yapıcılarla temas.
03
Düşük özellikli versiyon: engellenemezse Türkiye'ye kısıtlı F-35 verilmesi için baskı.
04
Paralel diplomasi: Netanyahu'nun ABD ziyaretinde konuyu doğrudan gündeme taşıması.
Kaynak: İsrailli yetkililerin açıklamaları ve İsrail basını (Yedioth Ahronoth), ajanslarendeks24.com

İsrail neden bu kadar rahatsız

Eğer Türkiye Suriye'de askeri üsler kurmak isterse, biz de buna karşılık üsler kurmalıyız.

Eli Cohen · İsrail Enerji Bakanı

İsrailli yetkililer, Türkiye'nin savunma alanındaki ilerlemesini yakından izliyor. Cohen, tartışmayı yalnızca F-35 ile sınırlı tutmayarak Türkiye'nin Suriye'deki olası askeri varlığına da değindi ve karşılık verecekleri mesajını verdi. Başbakan Binyamin Netanyahu, ABD medyasına verdiği röportajlarda Türkiye'nin F-35'lere erişimine doğrudan karşı olduklarını söylemiş; Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise engellemek için "hem açıktan hem perde arkasından" çalıştıklarını belirtmişti.

F-35 sürecinin önündeki engeller

F-35 konusu, İsrail'in itirazlarının ötesinde başka engeller de taşıyor. Türkiye, 2019'da Rusya'dan aldığı S-400 hava savunma sistemi nedeniyle programdan çıkarılmış, 2020'de CAATSA kapsamında yaptırıma uğramıştı. Trump'ın yaptırımları kaldırma ve programa dönüş sinyalleri süreci yeniden açsa da, nihai kararın ABD Kongresi'nin denetiminden geçmesi gerekiyor. Ayrıca Yunanistan'ın da satışa karşı Washington'da girişimlerde bulunduğu belirtiliyor.

Türkiye NATO savunma bankasına şimdilik katılmıyor
Türkiye NATO savunma bankasına şimdilik katılmıyor
İçeriği Görüntüle

Cohen ve diğer İsrailli yetkililerin açıklamaları, Türkiye'nin F-35'e dönüş ihtimalinin bölgede yarattığı tedirginliği gösteriyor. Sürecin nasıl sonuçlanacağı, ABD yönetiminin ve Kongre'nin atacağı adımlarla netleşecek.