Husilerin 20 Temmuz'da Suudi Arabistan'a ilan ettiği deniz ablukası, krallığın Kızıldeniz'deki petrol ihracat hattını hedef almayı sürdürüyor. Yemen'deki Suudi liderliğindeki koalisyonun sözcüsü Tümgeneral Türki el-Maliki, 26 Eylül Cumartesi günü Riyad bölgesine gönderilen iki İHA'nın ve güneybatıdaki Hamis Muşeyt'i hedef alan iki balistik füzenin hava savunmasınca düşürüldüğünü açıkladı.
Saldırılar, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı çözecek diplomatik kanalın da daraldığı güne denk geldi. ABD Başkanı Donald Trump aynı gün, İran'ın Hürmüz'ü yeniden açmayı ve ateşkesi öngören yedi günlük önerisini reddettiğini doğruladı: "Bir öneri yaptılar ama reddettim." Hürmüz'de belirsizlik sürdükçe Suudi ham petrolünün Kızıldeniz'deki ana ihracat terminali Yanbu, Husi baskısının merkezinde kalıyor.
Abluka ilanından tanker dönüşlerine
Husi silahlı kuvvetleri 20 Temmuz'daki açıklamasında ablukayı "göze göz" denklemine dayandırmış ve derhal yürürlüğe koymuştu. Grup, denizcilik şirketlerine gönderdiği uyarıda Suudi limanlarında yükleme ve boşaltma yapan gemilerin "her yerde" hedef alınabileceğini bildirmişti. Koalisyon ise tehdidi uluslararası hukuk ihlali ve deniz korsanlığı olarak nitelendirip Babülmendep'teki gemiler için koruma tedbirleri başlattığını duyurmuştu.
Gemi takip verilerine göre ilanın ertesi günü, 21 Temmuz'da Yanbu'dan Suudi ham petrolü yükleyen üç tanker Babülmendep yerine Süveyş Kanalı'na yöneldi. Çin'e gitmek üzere 2 milyon varil yükleyen çok büyük ham petrol taşıyıcısı Xin Long Yang da rotasını çeviren gemiler arasındaydı.
Doğu-Batı hattı iki hafta içinde durup yeniden açıldı
Suudi Arabistan'ın Körfez kıyısındaki üretim bölgelerini Yanbu'ya bağlayan 1.200 kilometrelik Doğu-Batı Boru Hattı, 13 Eylül'deki İHA saldırılarının ardından kapatıldı ve Yanbu'daki yüklemeler durdu. Hattın 22 Eylül'de düşük kapasiteyle yeniden çalıştırıldığı bildirildi. Kesinti, Saudi Aramco'nun Avrupa'ya ekim petrol teslimatını durdurma kararı ile aynı haftaya denk geldi.
Yanbu'nun korunması uluslararası boyut da kazandı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu hafta verdiği televizyon röportajında Yanbu'yu korumak için asker, radar ve savunma sistemleri göndermeyi planladıklarını söyledi ve amacın "bir çatışmaya girmek değil, bu tesisi korumak" olduğunu vurguladı. Kara tarafında ise Husilerin Babülmendep çevresindeki ilerleyişi Kızıldeniz çıkışı üzerindeki baskıyı artırıyor.
Brent ablukadan bu yana yüzde 20 pahalandı
Endeks24 Veri Masası'nın hesaplamasına göre Brent petrol, ablukanın ilanından önceki son işlem günü olan 17 Temmuz'daki 86,84 dolarlık kapanıştan 25 Eylül'de 104,47 dolara çıkarak yaklaşık yüzde 20,3 değer kazandı. Hesap, iki tarihin günlük kapanış fiyatlarının oranına dayanıyor. Dönemin en yüksek kapanışı 10 Eylül'deki 108,99 dolar oldu; boru hattının yeniden çalıştırıldığı bildirilen 22 Eylül'de ise kapanış 98,68 dolara geriledi.
Riyad'a yönelik saldırılar ve Trump'ın ret açıklaması hafta sonu, piyasalar kapalıyken geldi. Brent'in son fiyatı 25 Eylül kapanışını yansıtıyor.
Körfez'den kınama, Husilerden tırmanma mesajı
Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi, saldırıları "Krallığın egemenliğini açıkça ihlal eden tehlikeli bir tırmanma" olarak kınadı. Husi Siyasi Bürosu üyesi Hazım el-Esed ise operasyonu, gücüne ve kapsamına rağmen "tam ölçekli tırmanma için küçük çaplı bir prova" olarak tanımladı.
Suudi Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında deniz yollarının korunması çağrısında bulundu, hayati su yollarının baskı aracı olarak kullanılmasını reddetti ve Hürmüz'ün önceki durumuna döndürülmesini istedi.
