Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz çıkışı 13 Eylül'deki saldırıyla kapanınca, Körfez petrolünün Hürmüz Boğazı dışındaki gemiden gemiye (STS) aktarım hattı kapasite sınırına dayandı. Veri şirketi Kpler'e göre Suudi ham petrolünün Hürmüz üzerinden ihracatı eylülde günlük 3,6 milyon varile yönelirken, ağustosta bu hacim günlük yaklaşık 0,9 milyon varildi. Artan sevkiyat süper tanker arzını daralttı: Orta Doğu'dan Çin'e ham petrol taşıyan bir VLCC'nin günlük zaman çarteri kirası, LSEG verilerine göre 21 Eylül'de 1,27 milyon dolarla rekor kırdı.
Yanbu kapanınca yük Sohar açığına kaydı
Aramco'nun Doğu-Batı Boru Hattı 13 Eylül'de saldırıya uğrayınca Kızıldeniz'deki Yanbu limanından ihracat durdu. Şirket o tarihten bu yana eylül ve ekim yüklemeleri için, Umman'ın Sohar açığında STS aktarımıyla teslim edilmek üzere 60 milyon varilin üzerinde ham petrol sattı. VLCC başına 2 milyon varillik kapasiteyle bu hacim, Endeks24 hesabına göre en az 30 süper tanker yüküne denk geliyor.
Kızıldeniz rotası kesintiden önce de baskı altındaydı; Husilerin Babülmendep çevresindeki ilerleyişi Suudi sevkiyatını Hürmüz'e itiyordu. Kesintinin Avrupa ayağı ise Aramco'nun Avrupa'ya ekim teslimatını durdurma kararıyla netleşmişti.
Kpler analisti Panagiotis Krontiras, Hürmüz çıkışındaki yaklaşık 3 milyon varillik günlük artışın 36 ile 40 arasında ek VLCC gerektirdiğini hesaplıyor. Emtia brokeri Oil Brokerage'ın küresel denizcilik araştırmaları başkanı Anoop Singh'e göre savaş öncesindeki hacmi taşımak için gereken ek VLCC sayısı ağustostaki 24'ten eylülde 40'a çıktı. Singh 23 Eylül tarihli notunda, Suudi akışındaki günlük 2 milyon varillik artışın yalnız mekik seferleri için 15 VLCC'lik ek talep yaratacağını, 20 VLCC'nin ise Yanbu'nun yeniden devreye girmesini beklerken Akdeniz'de fiilen mahsur kaldığını yazdı.
Aktarım süresi 10 güne uzadı
Suudi hacmi, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Hürmüz dışında STS'ye yönelen ihracatının üzerine eklendi. Römorkör ve iş gücü gibi aktarım ekipmanına erişimde kuyruk oluştu. Savaş öncesinde İran dışındaki Körfez üreticilerinin kargoları çoğunlukla alıcılar tarafından doğrudan yükleniyordu.
Vortexa'nın 21 Eylül tarihli notuna göre Hürmüz'ün batısındaki limanlardan VLCC'lere yüklenen ham petrolde STS hacmi ağustos sonundan bu yana günlük 6 milyon varil civarında yatay seyrediyor; bu, günde yaklaşık üç VLCC çiftinin aktarıma başlaması anlamına geliyor. Vortexa analisti Emma Li, bir STS operasyonunun artık yaklaşık 10 gün sürdüğünü, bu sürenin daha önce 5-7 gün olduğunu belirtiyor. Sonuç, kargoların rafineriye ulaşmadan önce denizde kaldığı sürenin ve taşıma maliyetinin birlikte artması.
21 Eylül'deki 1,27 milyon dolarlık kira, Clarksons Securities'in ağustos sonunda Hürmüz içinde yüklemeye girecek modern bir VLCC için öngördüğü günlük 800 bin dolarlık rekor değerlendirmenin yaklaşık yüzde 59 üzerinde. İki rakam farklı yöntemle hesaplandığı için birebir kıyas değil, ancak tavanın bir ay içinde ne kadar yukarı taşındığını gösteriyor.
Çinli alıcılar yeni aktarım noktası arıyor
Li'ye göre gecikmeler, Çinli alıcıları satıcılardan Hindistan'ın batı kıyısı ya da Malezya açığında STS veya doğrudan rafineriye teslim istemeye yöneltti. Kpler ve LSEG verileri, Bahri işletmesindeki Gold Shine tankerinin bu hafta Ras Tanura'dan 2 milyon varil Suudi ham petrolü yükleyip Çin'in doğusundaki Quanzhou'ya yöneldiğini gösteriyor. Bölgede Sinochem'in ve kısmen Aramco ortaklığındaki Fujian Refining'in ayrı rafinerileri bulunuyor.
Orta Doğu ham petrol piyasasındaki bir tüccara göre Aramco'nun çoğunluk hissedarı olduğu Güney Koreli rafineri S-Oil, Hindistan'ın batı kıyısındaki Vadinar açığında STS için iki VLCC gönderiyor. Malakka Boğazı'ndaki hareketleri izleyen bir tanker sahibi, Malezya'nın Linggi aktarma merkezi açığında da son dönemde ham petrol aktarımlarının arttığını belirtiyor. Singapur merkezli bir ham petrol tanker brokerine göre süper tankerlerin yükü daha küçük gemilere boşaltıp kargonun Kuzey Asya'ya onlarla taşınması, petrolü doğrudan büyük gemilerle göndermekten daha ucuza gelebilir.
